Bosphorus News Jeopolitik Masası
30 Ekim 2026'da Türkiye, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in katılmadığı Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) zirvesinde dönem başkanlığını devralırken liderler Ankara Bildirisi'ni kabul etti. Kazakistan, Rusya'nın teşkilatla ilişkilerini geliştirmeyi önerdi. Ankara, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'in 31 Ekim'de İstanbul'a geleceğini duyurdu. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín ise adadaki yeni görüşme turunun hazırlıklarını sürdürdü.
Bulgaristan açıklarında bir ticaret gemisinin batması, Karadeniz'de sivil deniz trafiğini kimin, hangi yetki ve imkanlarla koruyacağı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Ankara | TDT Bildirisi, Aliyev'in Yokluğu ve Rusya Önerisi
TDT'nin 13. Zirvesi, dönem başkanlığının Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçmesi ve 163 maddelik Ankara Bildirisi'nin kabulüyle sona erdi. Siber güvenlik, sınır aşan suçlarla mücadele, dijital ticaret ve ulaştırma bağlantılarını kapsayan metin; siber güvenlik konseyi ile suçla mücadelede ortak eşgüdüm mekanizması üzerinde çalışılmasını, elektronik imza uygulamalarının geliştirilmesini, Hazar geçişli Orta Koridor'un güçlendirilmesini ve Türkiye'de bir savunma sanayisi koleji kurulması ihtimalinin değerlendirilmesini öngörüyor. Bunlar Türk dünyasında bütünleşmeye yönelik önceki girişimlerin devamı niteliğinde. Önerilen kurumların yetkileri, hukuki yapıları ve finansmanı henüz belirlenmiş değil.
Zirvenin en çok dikkat çeken siyasi ayrıntısı Aliyev'in Ankara'ya gelmemesiydi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın şahsen davet ettiği Azerbaycan lideri yerine Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov katıldı. Erdoğan daha sonra Bayramov'u ayrıca kabul etti. Azerbaycan basını, Aliyev'in Bakü'deki bir gençler futbol etkinliğine ilişkin önceden belirlenmiş programını gerekçe gösterdi. Reuters ve Associated Press ise son dönemde Azerbaycan'daki okul başörtüsü kısıtlamaları, Türk siyasetçilerin eleştirileri ve Bakü'nün Türk vatandaşlarına yönelik giriş kuralları üzerinden yaşanan anlaşmazlıklara dikkat çekmişti. Ancak bu gerilimlerin Aliyev'in katılmama kararına yol açtığı kanıtlanmış değil. Zirvede iki ülkenin enerji, ulaştırma veya savunma işbirliğini değiştiren bir karar da açıklanmadı. Yine de Aliyev'in yokluğunun diplomatik arka planı, Erdoğan'ın birlik mesajına ayrı bir ağırlık kazandırdı.
Erdoğan, "Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur" dedi. Sözlerini doğrudan Aliyev'e yönelttiğine ilişkin bir açıklama bulunmuyor. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ise Rusya'nın TDT+ formatına veya gözlemci statüsüne dahil edilmesi önerisini gündeme getirdi. Tokayev aynı konuşmada teşkilatın askeri bir ittifaka dönüşmemesi gerektiğini savundu. Zirvede Rusya'ya yeni bir statü verilmedi.
TDT'de gözlemci statüsüne sahip Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) de Ankara'daki diplomasiye katıldı. Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıs Türk halkının uluslararası ilişkilerini geliştirmesiyle çözüm arayışının birbirini güçlendirebileceğini söyledi. Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu ise bakanlar toplantısında iki devletin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsüne dayanan çözüm politikasını yineledi. Ankara Bildirisi, Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarına destek vererek KKTC'nin teşkilattaki katılımını memnuniyetle karşıladı. Bu ifadeler yeni bir devletin KKTC'yi diplomatik olarak tanıdığı anlamına gelmiyor. TDT ayrıca Özbekistanlı Mirvokhid Azimov'u, örgütün usulleri çerçevesinde teyide tabi olmak üzere yeni genel sekreter olarak duyurdu.
Türkiye ile Özbekistan, tercihli ticaretin genişletilmesi ve gümrüklerde ön bilgi paylaşımı konusunda anlaşmalar imzaladı. Erdoğan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, yüksek düzeyli iş dünyasını destekleme konseyi kurulmasını da kararlaştırdı. Özellikle gümrük verilerinin karşılıklı iletilmesine ilişkin protokol, zirvenin ekonomik hedeflerinin uygulamada izlenebileceği somut alanlardan biri. Ayrı bir toplantıda Türk Devletleri Kızılay ve Kızılhaç Ağı'nın 2027 Eylem Planı kabul edildi; Kıbrıs Türk Kızılayı çalışmalara gözlemci olarak katıldı.
Karadeniz | Zelenskiy İstanbul'a Geliyor, Ticari Gemiler İçin Güvenlik Arayışı Sürüyor
Cumhurbaşkanlığına göre Zelenskiy, 31 Ekim'de Erdoğan ile ikili ilişkileri, Rusya-Ukrayna savaşını ve Karadeniz güvenliğini görüşmek üzere İstanbul'a gelecek. Ankara daha önce Moskova ve Kiev'e ticari gemilere yönelik saldırıların sınırlandırılması için öneri iletmişti. Tarafların gemilerin nasıl korunacağını düzenleyen ortak bir mekanizmayı kabul ettiği henüz açıklanmadı.
Liberya bayraklı CONTSHIP JET, 28 Ekim'de Bulgaristan açıklarında üç insansız deniz aracının saldırısına uğradı ve aynı akşam battı. Bulgar makamlarının 768/26 sayılı seyir uyarısına göre batış saati 20.30 UTC. Gemideki 18 kişinin tamamı kurtarıldı. Aynı uyarıda, bazıları tehlikeli yük taşıyan 20'den fazla konteynerin enkaz çevresinde sürüklendiği belirtildi. Bulgaristan saldırıyla ilgili soruşturma başlattı; fail belirlenebilmiş değil. Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanlığı, Atlantique 2 deniz karakol uçağının insansız deniz araçlarını tespit ettiğini, gemiyi ve çevredeki tekneleri uyardığını, ardından kurtarma çalışmalarına destek verdiğini doğruladı. Saldırıdan önce herhangi bir önleme girişiminde bulunulup bulunulmadığı açıklığa kavuşmadı. Olay sırasında Türkiye, Romanya ve Bulgaristan savunma bakanları Sofya'da deniz taşımacılığının güvenliği ve bilgi paylaşımını görüşüyordu.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de özellikle Ukrayna limanlarından tahıl taşımacılığını güvenceye alacak uluslararası bir deniz ateşkesi çağrısında bulundu. Güvenli geçiş sağlanırsa Yunan armatörlerin Karadeniz seferlerine dönmeye hazır olduğunu söyledi. Ankara ile Atina aynı tehdide farklı diplomatik kanallardan çözüm arıyor; ortak bir koruma düzenlemesi açıklanmış değil. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın Karadeniz'deki mayın karşı tedbirleri işbirliğinin görev tanımı da ticaret gemilerine yaklaşan insansız deniz araçlarını önlemekten farklı.
Bulgaristan, 30 Ekim'de Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütünün (NATO) alçak irtifadaki tehditlere karşı savunma kabiliyetlerini geliştirme projesine katılım mutabakatını imzaladı. Hava kaynaklı insansız araçlar ile seyir füzelerini kapsayan girişim, CONTSHIP JET saldırısından önce başlatılmıştı; gemiye saldırıda ise insansız deniz araçları kullanıldı. Avrupa Komisyonu da Ukrayna için 2026-2027 dönemini kapsayan destek kredisinin 2027'ye ayrılan 45 milyar avroluk bölümünü Konsey onayına sundu. Öneride 31,7 milyar avro savunma sanayisine, 13,3 milyar avroya kadar kaynak bütçe desteğine ayrılıyor. Kararın yürürlüğe girmesi için Avrupa Birliği Konseyinin onayı gerekiyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Atlanta'daki G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'na katıldı; Japon ve Endonezyalı mevkidaşlarıyla görüştü. Toplantının gündeminde deniz yolları, enerji ve tedarik zincirleri de vardı. ABD Dışişleri Bakanlığının resmî programında Fidan'ın Bakan Marco Rubio ile görüşmesi yer aldı, ancak bu edisyon hazırlanırken görüşmenin içeriğine ilişkin resmî açıklama yayımlanmamıştı. Washington, ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki tedbirler veya F-35 uçakları konusunda yeni bir karar duyurmadı.
Kıbrıs | 19 Öneri ve Holguín'in Önündeki Müzakere Takvimi
BM Genel Sekreteri'nin Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín, 30 Ekim'de Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ile görüştü. Güven artırıcı önlemler, müzakere yöntemi ve esas konularda ilerleme sağlanması halinde yıl sonundan önce gayriresmî bir 5+1 toplantısı yapılabileceğini belirtti. Holguín'in 2 Kasım'da Kıbrıs Türk lideri Erhürman'la, 9 Kasım'da ise iki liderle birlikte görüşmesi öngörülüyor. Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın da katılacağı genişletilmiş toplantının tarihi henüz belirlenmedi.
Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis'e göre Christodoulides'in sunduğu 19 öneri ele alındı; bir kısmı reddedilirken diğerleri görüşülmeye devam ediyor. Kamuoyuna yansıyan öneriler arasında kapalı Maraş ile Mağusa Limanı'nı birlikte ele alan ve Avrupa Komisyonuna rol öngören bir düzenleme bulunuyor. Yeni geçiş kapıları konusunda da anlaşma sağlanamadı. Rum tarafı, önceki müzakerelerde ortaya çıkan yakınlaşmaların yazılı biçimde kayda geçirilmesini istiyor. Holguín ise BM'nin hazırladığı derlemenin resmî müzakereler yeniden başladığında taraflara sunulacağını belirtti. Belge henüz teslim edilmiş değil.
Erdoğan, Ankara zirvesi sırasında Erhürman'la da görüştü. Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre Türkiye, kalıcı bir çözümün Kıbrıs Türk halkının hak ve çıkarlarını koruması gerektiği yönündeki tutumunu yineledi. Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti ise KKTC'nin TDT içindeki konumunu güçlendirmeye dönük girişimlere karşı BM Sekretaryasına itiraz ilettiğini duyurdu. Temaslardan geçiş kapılarına veya müzakere koşullarına ilişkin yeni bir uzlaşı çıkmadı.
Kıbrıs Cumhuriyeti Savunma Bakanı Vasilis Palmas, adaya konuşlandırılan Yunan F-16'ları ile savaş gemisinin kalmasını istedi. Palmas daha sonra Atina ile kalıcı üslenmeye ilişkin bir anlaşma bulunmadığını açıkladı. Yunanistan konuşlandırmada dört F-16 ve bir fırkateyn bulunduğunu duyurmuştu. Yunan birliklerinin adadaki varlığı ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin savunma planları bakımından geçici konuşlandırmanın şartları ile kalıcı üslenmenin hukuki statüsü ayrı konular. Lefkoşa ayrıca İsrail yapımı bir karakol gemisi ve Ioannides gemisinin modernizasyonu için sözleşme imzaladı; kesin teslim tarihi açıklamadı.
Doğu Akdeniz ve Ege | Deniz Yetki Alanları, Yunan Fırkateyni ve Kablo Araştırmaları
2019 Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatı, Miçotakis'in 29 Ekim'de BM Güvenlik Konseyinde yaptığı itirazların ardından büyükelçiler düzeyinde yeniden tartışıldı. Türkiye'nin BM Daimî Temsilcisi Ahmet Yıldız, Güvenlik Konseyinin deniz yetki alanlarını sınırlandırma yetkisine sahip olmadığını, mutabakatın üçüncü ülkelerin haklarını belirlemediğini savundu. Yunanistan Temsilcisi Aglaia Balta ile Kıbrıs Cumhuriyeti Temsilcisi Maria Michail ise anlaşmanın geçerliliğine ve adaların deniz yetki alanlarına ilişkin hükümlerine itiraz etti. Konsey ihtilaflı sınırlar hakkında bir karar almadı. Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim'deki onayı da Atina ve Lefkoşa'nın itirazlarını ortadan kaldırmadı.
Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, 30 Ekim'de Fransa'nın Lorient kentinde ülkesinin ikinci Fransız yapımı FDI fırkateyni Nearchos'un donanmaya katılım kararını imzaladı. Geminin aralık başında Salamina Deniz Üssü'ne ulaşması bekleniyor. Üçüncü fırkateyn Formion için hedef yıl sonu, dördüncü gemi Themistocles içinse 2028. Bunlar henüz tamamlanmış teslimatlar değil. Yunan medyası aynı gün Türk hava araçlarının Atina Uçuş Bilgi Bölgesi'ndeki kuralları 15 kez, Yunanistan'ın ulusal hava sahasını ise 13 kez ihlal ettiği iddiasını ve savaş uçakları arasında iki angajman yaşandığı bilgisini aktardı. Yunan Genelkurmayının özgün günlük tablosuna ve Türkiye'nin yanıtına bağımsız olarak ulaşılamadığından rakamlar Yunan askeri makamlarının iddiası olarak değerlendirilmeli.
Fransız bayraklı Abeille Marengo, Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantısı için yapılması beklenen araştırmalar öncesinde Kandiye'de bulunmayı sürdürdü. Denizde yeni bir araştırmanın başladığı doğrulanmadı. Ayrı bir proje olan East to Med Data Corridor telekomünikasyon bağlantısında ise Kobi Ruegg araştırma gemisi için Türkiye ve Yunanistan karşılıklı seyir uyarıları yayımladı. Antalya'nın 1067/26 sayılı NAVTEX'i, geminin Ankara'nın kıta sahanlığı olarak tanımladığı bölgede Türk makamlarının onayıyla çalıştığını savundu. Atina bu yetki iddiasına itiraz ediyor. GSI araştırmalarına ilişkin önceki bildirim tartışması farklı bir gemi ve farklı bir projeye ait.
Denizcilikteki bir başka gelişmede, sivil limanlar üzerinden silah sevkiyatına karşı uluslararası sendikal eylemler Pire, Limasol ve Larnaka'ya da yayıldı. Türkiye'deki sendikalar da daha geniş çaplı kampanyaya katıldı. Yunanistan'da bazı hizmetler aksasa da katılım sağlanan bütün limanlarda genel bir faaliyet durması yaşandığı doğrulanmadı.
İran ve Körfez | Gemi Saldırıları ve Diplomatik Temaslar
Umman, 30 Ekim'de Musandam yakınlarında saldırı ve yangın bildirilen Panama bayraklı RITI'nin 25 mürettebatını tahliye etti. Hürmüz yakınlarında bir başka tankerin hasar gördüğü bildirildi. İran Devrim Muhafızları ise üç geminin mayına çarptığını ileri sürdü. Olaylara ilişkin kayıtlar henüz bütünüyle örtüşmüyor; bazı açıklamalar aynı gemilere ilişkin olabilir. Katarlı arabulucular, Tahran ile Washington arasında yaptırımlar ve müzakerelerin koşulları konusundaki anlaşmazlıklar sürerken yeniden İran'a gitti.
Pakistan ordusunun sözcüsü, Türkiye ile Suudi Arabistan'ın da taraf olduğu Mekke savunma ittifakına üyelerin onayıyla İran'ın da katılabileceğini söyledi. İran'a resmî davet veya katılım kararı açıklanmadı. Anlaşmanın Türkiye'deki onay süreci de 27 Ekim'deki komisyon görüşmesinin ardından henüz tamamlanmadı.
Balkanlar | EUFOR Althea'nın Görev Süresi Uzatıldı
BM Güvenlik Konseyi, Bosna-Hersek'teki Avrupa Birliği Gücü (EUFOR) Althea harekâtının görev süresini 30 Ekim'de oybirliğiyle 12 ay uzattı. Karar 2834 (2026) sayılı kararla alındı. Oylamadan bir gün önce Brčko yakınlarında EUFOR'a ait bir helikopterin düşmesi can kaybına yol açmıştı; görev süresinin uzatılması kazadan önce gündeme alınmıştı. Bosna-Hersek'teki Yüksek Temsilcilik Ofisinin geleceğine ilişkin tartışma ise ayrı bir diplomatik dosya. Türkiye, NATO'nun Kosova Gücü (KFOR) üzerinden de Balkan güvenliğinde rol üstleniyor. KFOR ile EUFOR'un görev yetkileri ve komuta yapıları farklı.
Irak ve Suriye | Petrol Kaçakçılığı İddiası ve Akdeniz'e Alternatif Hat
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), Kuzey Irak petrolünün Suriye üzerinden Türkiye'ye kaçırıldığı iddiasını reddetti. Irak Başbakanlığı danışmanı Ala Talabani, Bağdat'ın Ankara'dan söz konusu trafiği durdurmasını istediğini söylemiş, ancak sevkiyat kayıtları veya iletildiğini belirttiği talebin belgesini paylaşmamıştı. Erbil, resmî ihracatı 42 federal Irak denetçisinin izlediğini belirterek bölgedeki mevcut üretimi günde yaklaşık 255 bin varil olarak hesaplayan bir değerlendirmeye atıf yaptı. Resmî ihracat üzerindeki denetim, ileri sürülen ayrı bir kaçakçılık güzergâhının varlığına ilişkin soruyu tek başına yanıtlamıyor. Bağdat ile Erbil'in birbiriyle çelişen açıklamaları henüz bağımsız kanıtlarla açıklığa kavuşturulmuş değil.
Uyuşmazlık, IKBY'nin Irak'ın 2027 bütçesi kapsamındaki yükümlülüklerine ilişkin görüşmelerle aynı döneme denk geliyor. Ağustosta imzalanan düzenleme, Silopi-Ceyhan sisteminde günlük 750 bin varile kadar taşıma kapasitesi öngörüyor; bu rakam fiilen sevk edilen petrol miktarı değil. Irak ve Suriye liderleri de 28 Ekim'de Kerkük-Banyas petrol hattının yeniden işler hale getirilmesini görüştü. Akdeniz'e uzanması hedeflenen hat için finansman, nihai teknik plan ve inşaat takvimi henüz açıklanmadı.
Türkiye | Fon Avansları Başladı, Ekonomik Güven Geriledi
Türkiye'de olağanüstü tasfiyeye giren yedi yatırım fonundaki 235 bin 705 yatırımcı için 30 Ekim'de toplam 29,3 milyar liralık avans ödeme süreci başlatıldı. Daha önceki olağan tasfiyelerde 93 fondaki 63 bin 759 yatırımcıya 68 milyar lira ödeme yapılmıştı. Yetkililer 100 fon için açıklanan toplam tutarı 97,3 milyar lira olarak duyurdu. Ancak yeni başlayan banka transferlerinin tamamlandığı henüz teyit edilmiş değil. Tasfiye ve yatırımcı avanslarına ilişkin düzenleme ödeme üst sınırları ve istisnalar içeriyor.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), kredili menkul kıymet işlemlerinde özkaynak oranlarına ilişkin geçici esnekliğin 13 Kasım'a kadar sürmesine karar verdi. Borsa İstanbul ise ortaklık yapısındaki değişikliğin ardından siber güvenlik tedarikçisi Barikat ile sözleşmesini feshetti. Borsa, şirketin kendi iç sistemlerine veya verilerine hiçbir zaman erişmediğini bildirdi. Barikat'ın ortaklık bağlantısı Tera Yatırım Teknoloji Holding ile ilgili; benzer adlar taşıyan diğer Tera finans şirketleriyle karıştırılmamalı. Fon ödemeleri ve piyasa tedbirlerine ilişkin son gelişmeler aynı dönemde açıklansa da her biri farklı bir idari sürece dayanıyor.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) verilerine göre ekonomik güven endeksi eylüldeki 101,3 düzeyinden ekimde 97,3'e geriledi. Aylık düşüş yüzde 3,9 oldu. Tüketici ve hizmet sektörü güveni zayıflarken perakende ticaret ile inşaatta sınırlı artış kaydedildi. Veriler, fon tasfiyelerinin güven endeksindeki düşüşe neden olduğunu göstermiyor.
Bosphorus News Okuması
Ankara Bildirisi, Türk devletleri arasındaki bütünleşme gündemini genişletti. Şimdi bu gündemin nasıl işletileceği belirleyici olacak. Özbekistan'la imzalanan gümrük veri paylaşımı protokolünün tarafları ve uygulama alanı belli. Oysa TDT siber güvenlik konseyi veya savunma sanayisi koleji gibi girişimlerin yetkileri, bütçeleri ve hassas bilgilerin hangi koşullarda paylaşılacağı henüz kararlaştırılmadı. Tokayev'in Rusya'yı teşkilata yaklaştırma önerisi de üyelerin siyasi yönelimlerine ilişkin yeni bir tartışma açıyor. Kazakistan'ın teşkilatı askeri ittifaka dönüştürmeme ısrarı, bu tartışmanın sınırlarını şimdiden gösteriyor.
Aliyev'in zirvede bulunmaması Ankara-Bakü ilişkilerinde belirsizlik yarattı; fakat iki ülke arasında kopuş yaşandığını gösteren bir karar yok. Enerji bağlantıları, savunma işbirliği ve Güney Kafkasya'daki ulaştırma projeleri sürüyor. Bundan sonra bakılması gereken, bu dosyalarda alınacak somut kararlar ve son aylarda basına yansıyan anlaşmazlıkların iki başkent arasında doğrudan ele alınıp alınmayacağı. Erdoğan'ın birlik çağrısı açıktı; salondaki liderler dışındaki özel bir muhataba yöneltildiği ise açıklanmadı.
Karadeniz'deki mesele daha acil. İnsansız deniz araçları hakkında önceden bilgi sahibi olmak, bu bilgiye zamanında müdahale edebilecek birimlere ulaşılamıyorsa bir gemiyi kurtarmaya yetmiyor. CONTSHIP JET saldırısından önce Fransız uçağının yaptığı uyarı, bilginin komuta zincirine ne hızla aktarıldığı, hangi karşılığın verilebildiği ve açık denizde müdahale yetkisinin kimde olduğu sorularını ortaya çıkarıyor. Türkiye'nin Moskova ve Kiev'le temasları, Miçotakis'in ateşkes çağrısı ve Sofya'daki güvenlik görüşmeleri, bu soruları yanıtlayan kamuya açık bir uygulama düzenlemesi üretmiş değil. Bulgaristan'ın NATO bünyesinde katıldığı hava savunma projesi de denizdeki insansız araç tehdidine doğrudan çözüm getirmiyor.
Kıbrıs'ta ise müzakerelerin hangi sırayla ve hangi belgeler üzerinden ilerleyeceği tartışmalı. Rum tarafı geçmiş yakınlaşmaların kayda geçirilmesini isterken Holguín, BM derlemesinin resmî müzakereler başladığında paylaşılacağını belirtiyor. Christodoulides'in 19 önerisinden bazıları şimdiden reddedilmiş durumda. Kasım görüşmelerinin değeri, hangi güven artırıcı adımların hemen ele alınabileceğini ve hangilerinin müzakere çerçevesi üzerinde mutabakat gerektirdiğini ortaya koymasına bağlı. KKTC'nin Ankara'daki katılımı ile Kıbrıs Cumhuriyeti'nin BM'ye itirazı, statü tartışmasının başka diplomatik platformlarda da sürdüğünü gösteriyor. BM sürecinde ise henüz yeni bir usul anlaşması yok.
Doğu Akdeniz'de planlanan deniz araştırmalarını, yayımlanan seyir uyarılarını ve fiilen başlayan saha çalışmalarını ayrı izlemek gerekiyor. GSI ile East to Med Data Corridor farklı gemilerle ve farklı yetki itirazları altında ilerliyor. Yunanistan'ın yeni fırkateyninin ne zaman görev yapabilir hale geleceği ve Kıbrıs'a konuşlandırdığı unsurların kalıcı üslenme statüsü kazanıp kazanmayacağı da ancak teslimat, harekât ve resmî anlaşma kayıtlarıyla açıklığa kavuşacak.
Türkiye'deki fon ödemelerinde daha kısa vadede ölçülebilecek bir sonuç var: Yatırımcıların hesaplarına ulaşan para, tamamlanmayan transferler ve tasfiyenin nihai bilançosu. Ekonomik güven endeksindeki gerilemeyi ise aynı ödeme sürecinin doğrudan sonucu gibi okumak için veri bulunmuyor. Sonraki hanehalkı ve iş dünyası anketleri ayrı bir değerlendirme gerektirecek.
Kaynaklar: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Türk Devletleri Teşkilatı, Kazakistan Cumhurbaşkanlığı, Özbekistan Cumhurbaşkanlığı, KKTC Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Kıbrıs Haber Ajansı, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Yunanistan Savunma Bakanlığı, Yunan Genelkurmayına dayandırılan Yunan basını haberleri, NATO, Avrupa Komisyonu, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı, IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Irak Başbakanlığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul, Türkiye İstatistik Kurumu, Reuters, Associated Press, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 29 Ekim: Miçotakis Türkiye-Libya Deniz Yetki Mutabakatını BM'ye Taşıdı.