Bosphorus News Jeopolitik Servisi
21 Ekim 2026'da Yunanistan, Türkiye–Libya deniz yetki anlaşmasını Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine taşıdı. Doğu Akdeniz'de EMC veri kablosuna ilişkin karşılıklı NAVTEX duyuruları gündemdeki yerini korurken Türkiye ile Bulgaristan Karadeniz'de ticari gemilerin güvenliğini görüştü. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) üç aracı kurumun faaliyetlerini durdurdu; İstanbul'daki fon soruşturmasında yeni gözaltı kararları verildi.
Doğu Akdeniz | Deniz Yetki Alanları ve Kıbrıs
Yunanistan, Türkiye–Libya anlaşmasını BMGK'ye taşıdı; AB ve Mısır'dan itiraz
Yunanistan, Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin 2019 tarihli deniz yetki anlaşmasını destekleme kararı almasından bir gün sonra, Türkiye–Libya mutabakatını 21 Ekim'de BM Güvenlik Konseyine taşıdı. Konu kapalı istişarelerde "diğer konular" başlığı altında gündeme geldi; Konsey herhangi bir oylama yapmadı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis diplomatik ve hukuki girişimlerin sürdürüleceğini söyledi. Mısır ile mevcut kısmi deniz yetki sınırlandırması anlaşmasının genişletilebileceği ihtimalini de gündeme getirdi.
Avrupa Birliği (AB), anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemen haklarını etkileyemeyeceği yönündeki itirazını yineledi. Mısır, İsrail ve Kıbrıs Cumhuriyeti de ayrı ayrı karşı çıktı. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Brüksel'de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile anlaşmayı görüştü. Fidan mutabakatın meşru olduğunu savundu; Libya Temsilciler Meclisinin kararını, Türkiye'nin 2019'dan beri yürürlükte saydığı anlaşmanın Libya parlamentosunca kabul edilmesi olarak nitelendirdi.
EMC veri kablosu için Türkiye ve Yunanistan'dan karşılıklı NAVTEX
Türkiye ve Yunanistan, Körfez ülkelerini Avrupa'ya bağlaması planlanan East to Med Data Corridor (EMC) fiberoptik veri kablosunun güzergâhında Kobi Ruegg gemisinin yapacağı araştırmalar için farklı denizcilik bildirimleri yayımladı. Türkiye, 20 Ekim tarihli TURNHOS 1032/26 duyurusuyla güzergâhın bir bölümünde bildirim yetkisinin kendisine ait olduğunu savundu. Yunanistan buna NAVTEX 1337/26 ile itiraz etti; 21 Ekim'de yayımladığı Heraklion NAVTEX 1343/26 ile çalışma koordinatlarını ve araştırma dönemlerini bildirdi.
Araştırma sahası Girit'in güneydoğusundan Kıbrıs yönüne uzanıyor. Uyuşmazlık, araştırmanın yapılacağı alan için hangi ülkenin denizcilik duyurusu yayımlamaya yetkili olduğu üzerinde yoğunlaşıyor. EMC bir haberleşme altyapısı projesi; Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantısından ayrı.
Erhürman, Maraş–Mağusa teklifini reddetti; müzakere koşullarını anlattı
Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis'in sunduğunu belirttiği, kapalı Maraş'ın Birleşmiş Milletler (BM) yönetimine devredilmesi ve Mağusa Limanı üzerinden AB gözetiminde ticaret yapılması önerisini kabul etmediğini açıkladı. 20 Ekim'de yayımlanan ve 21 Ekim'de haberleştirilen röportajında limanın zaten çalıştığını, esas sorunun AB ile doğrudan ticaretin önündeki engeller olduğunu söyledi. Erhürman'a göre teklif, AB Doğrudan Ticaret Tüzüğü yürürlüğe girmeden belirli bir ticaret imkânı sağlıyor; Maraş karşılığında sunulan bu düzenlemeyi eşit koşullu bulmuyor.
Kendisine yazılı bir 19 maddelik paket verilmediğini belirten Erhürman, resmî müzakereler başlamadan önce güven artırıcı önlemlerde ve siyasi eşitlik konusunda ilerleme istedi. BM temsilcisi María Ángela Holguín'in dönüşümlü başkanlık konusunda kendisine aktardığını söylediği görüşleri de anlattı; bu aktarım karşı tarafça bağımsız olarak doğrulanmış yeni bir taahhüt değil. Liderlerin 20 Ekim görüşmesi sonrasında yeni toplantı tarihleri belirlenmiş olsa da yeni geçiş kapıları ve müzakere yöntemine ilişkin anlaşmazlık sürüyor.
Atina: GSI için bildirim, Türkiye'den izin almak anlamına gelmez
Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis, 21 Ekim'de Great Sea Interconnector (GSI) projesinin deniz araştırmaları öncesinde Türkiye'ye bilgi verilebileceğini, ancak bunun Ankara'dan izin istenmesi anlamına gelmeyeceğini söyledi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise çalışmalardan önce yazılı bildirim yapılmasını talep ediyor.
Gerapetritis, Yunan kurumlarının kendi izin süreçlerini henüz tamamlamadığını belirtti ve kablo konusunda gizli bir Türk–Yunan müzakere kanalı bulunduğu iddiasını reddetti. Araştırma öncesi bildirim için tarafların üzerinde uzlaştığı bir yöntem açıklanmış değil.
Hristodulidis, AIPAC heyetiyle 3+1 işbirliğini görüştü
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, 21 Ekim'de Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi (AIPAC) heyetini kabul etti. Cumhurbaşkanlığına göre görüşmede Kıbrıs müzakereleri, Doğu Akdeniz, ABD ile ilişkiler ve Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti, İsrail ile ABD'yi buluşturan 3+1 mekanizmasının güçlendirilmesi ele alındı. Görüşme ABD yönetimiyle değil, ABD merkezli bir lobi kuruluşuyla yapıldı. Dört hükümet arasında yeni bir anlaşma açıklanmadı.
Karadeniz | Deniz Güvenliği ve Kritik Altyapı
Erdoğan ve Radev, ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulmasını görüştü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, 21 Ekim'deki telefon görüşmesinde Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulması önerisini ele aldı. Bulgaristan hükümetine göre liderler, Romanya'yı da kapsayan işbirliğinin güçlendirilmesini destekledi ve Radev'in moratoryum teklifini görüşmelere temel oluşturabilecek bir seçenek olarak değerlendirdi. Ancak ticari gemilerin korunmasına yönelik girişim henüz saldırıları düzenleyen taraflarca kabul edilmiş bir düzenlemeye dönüşmedi.
Liderler sınır kapılarındaki kapasiteyi ve Avrupa ile Orta Asya arasındaki ulaşım bağlantılarını da görüştü.
Romanya Savunma Konseyini topluyor; AB Karadeniz seçeneklerini değerlendiriyor
Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, gemilere yönelik saldırılar, insansız hava aracı olayları ve deniz altyapısının korunması gündemiyle Yüksek Ulusal Savunma Konseyini 22 Ekim'de toplantıya çağırdı. Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), 20 Ekim'de Karadeniz için ek gözetleme unsurları ve teknik destek açıklamıştı. Açıklanan imkânların tamamı henüz sahaya konuşlandırılmış değil.
Kaja Kallas, Fidan'la Brüksel'de görüştükten sonra AB ile Türkiye'nin Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğini korumaya dönük çalışmaları desteklediğini bildirdi. Avrupa Komisyonu ise Romanya ve Bulgaristan öncülüğünde, AB destekli ayrı bir Deniz Güvenliği Merkezi girişimini anlattı; Türkiye'nin bu merkeze katılacağına ilişkin bir teyit vermedi. Avrupa Parlamentosunda ilgili karar tasarısının 22 Ekim'de oylanması bekleniyordu.
NATO, Rostock'ta denizaltı kabloları ve boru hatlarının güvenliğini ele aldı
NATO Kritik Denizaltı Altyapısı Ağı, 20–21 Ekim'de Almanya'nın Rostock kentinde toplandı. NATO ülkelerinden yetkililer, AB temsilcileri, ortak ülkeler ve altyapı işletmecileri tehdit bilgilerinin paylaşılması, denizaltı kabloları ile boru hatlarının izlenmesi ve olası hasara müdahale yöntemlerini görüştü. Toplantıda insansız deniz araçları ile mayın karşı tedbir teknolojileri de tanıtıldı.
NATO, ağa yeni özel sektör katılımcılarının katıldığını; Hint-Pasifik ve Ortadoğu'dan ortakların da ilk kez temsil edildiğini bildirdi.
Savunma İşbirliği | Körfez ve Teknoloji
Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya'dan Badr savunma mutabakatı
Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya, 21 Ekim'de Doha'da Badr savunma işbirliği mutabakatını imzaladı. Katar Haber Ajansı ile Türkiye Millî Savunma Bakanlığının açıklamalarına göre mutabakat, savunma üretimi, teknik eğitim, araştırma-geliştirme ve olası ortak projeleri kapsıyor.
Badr mutabakatı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın müşterek savunma yükümlülüklerini içermiyor. Mekke Anlaşması'nın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin iç onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Yunanistan, MIT programıyla savunma teknolojileri işbirliğine hazırlanıyor
Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, 21 Ekim'de Boston ziyaretine başladı. Ziyaret programında Yunan Savunma İnovasyon Merkezi ile Massachusetts Teknoloji Enstitüsünün (MIT) Sea Grant Programı arasında mutabakat imzalanması öngörülüyor. Robotik, yapay zekâ, siber savunma ve uzay haberleşmesi alanındaki temaslar ile Atina'daki bir askerî hastanede travma merkezi kurulmasına ilişkin görüşmeler ayrı başlıklar olarak duyuruldu.
Yunan Savunma Bakanlığının 21 Ekim açıklaması, mutabakatın imzalandığını henüz doğrulamıyordu.
ABD, Suudi Arabistan'daki bazı diplomatik personeline ayrılma talimatı verdi
ABD Dışişleri Bakanlığı, Husilerin sivil havalimanları ve diğer altyapıya yönelik saldırılarının ardından Suudi Arabistan'daki acil görevlerde çalışmayan diplomatik personelin ve kapsam dahilindeki aile üyelerinin ülkeden ayrılmasını istedi. ABD makamları kararın diğer Körfez ülkelerini kapsamadığını, yalnızca Suudi Arabistan için geçerli olduğunu açıkladı. Tedbir, diplomatik personelin güvenliğine yönelik.
Türkiye | Sermaye Piyasaları
SPK, üç aracı kurumun faaliyetlerini durdurdu
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Pusula Yatırım, Alnus Yatırım ve Bulls Yatırım'ın sermaye piyasası faaliyetlerini 21 Ekim saat 00.01'den itibaren durdurdu. Kurul tedbirin ne zaman sona ereceğine ilişkin bir tarih açıklamadı. Karar, fonlara ve pay işlemlerine yönelik genişleyen incelemeler sırasında alındı. Faaliyet durdurma, düzenleyici bir işlem; şirketler hakkında verilmiş ceza mahkûmiyeti değil.
Pay soruşturması Altınbaş Holding'e uzandı
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Işıklar Enerji ve Yapı Holding, Vişne Madencilik, Odine Solutions ve Tera Finansal Yatırımlar Holding paylarındaki işlemlere ilişkin soruşturmada 31 şüpheli hakkında gözaltı kararı verdi. 21 Ekim'de operasyon duyurulduğunda 26 kişi gözaltına alınmıştı. Altınbaş Holding sahibi Nusret Altınbaş hakkında yakalama kararı çıkarıldı; kardeşi İnan Altınbaş gözaltına alındı. Ailenin başka üyeleri hakkında da mal varlığına yönelik tedbirler bildirildi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, aynı gün sermaye piyasalarına ilişkin soruşturmaların birikimli bilançosunu açıkladı: 404 kişi hakkında adli işlem, 88 tutuklama ve 195 adli kontrol kararı. Bu toplamlar, 21 Ekim'deki tek operasyona ait rakamlar değil. Soruşturmalar sürüyor; haklarında işlem yapılan kişilerin suçlu olduğuna ilişkin kesinleşmiş yargı kararı bulunmuyor.
TBMM, tasfiye edilen fonların yatırımcılarına ilişkin teklifi görüştü
TBMM Genel Kurulu, SPK'nin 17 Eylül'deki kararlarıyla tasfiyeye alınan yatırım fonlarına ilişkin dokuz maddelik kanun teklifini ele aldı. Teklif, gerekli koşulları sağlayan yatırımcılara ilgili fonun varlıklarından fon başına ve yatırımcı başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasını, başka yerlere aktarılan varlıkların geri kazanılmasını ve tasfiye işlemlerini düzenliyor. SPK, 1 Ekim'de ayrıca bir ara ödeme usulü açıklamıştı. Teklifte, belirli piyasa suistimali fiillerinden sorumlu olduğu SPK tarafından tespit edilen kişi veya kuruluşların tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme alamamasına ilişkin hükümler de bulunuyor.
21 Ekim'e ait son kayıtlarda teklifin ilk bölümünün Genel Kurul görüşmelerinin tamamlandığı görülüyor. Kanun teklifinin bütünüyle kabul edildiği doğrulanmadı; geri kazanım ve ödeme dışı bırakmaya ilişkin hükümler bu aşamada hâlâ teklif niteliğinde.
Güney Kafkasya ve Balkanlar
Ermenistan'da TRIPP anlaşması komisyondan geçti
Ermenistan Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi, ABD ile Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) projesine ilişkin çerçeve anlaşmayı ele alan tasarıyı 21 Ekim'de 4 kabul, 1 ret oyuyla ilerletti. Girişim, Ermenistan üzerinden kurulması planlanan ulaşım bağlantılarını kapsıyor. Tasarının Ulusal Meclis Genel Kurulunda görüşülmesi gerekiyor; komite kararıyla yeni bir transit rejimi yürürlüğe girmiş değil.
Azerbaycan 31 Türk vatandaşına giriş yasağı koydu; Erdoğan ve Aliyev görüştü
Azerbaycan, aralarında Fatih Erbakan ile milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu'nun da bulunduğu 31 Türk vatandaşının ülkeye girişini yasakladı. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, ülkenin egemenliğine ve güvenliğine karşı olduğunu değerlendirdiği açıklamaları gerekçe gösterdi; listedeki her kişi için ayrı bulgular kamuoyuna açıklanmadı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 21 Ekim'de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile telefonla görüştü. Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmeler ele alındı; Erdoğan, Aliyev'i Ankara'daki 13. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne davet etti. Taraflardan hiçbiri giriş yasaklarının telefon görüşmesinde konuşulduğunu bildirmedi.
Sırbistan'da 25 Ekim seçimi öncesi altı gözaltı
Sırbistan polisi, 25 Ekim'deki parlamento seçimi öncesinde polise ve siyasi rakiplere karşı şiddet hazırlığı şüphesiyle 21 Ekim'de altı kişiyi gözaltına aldı. Savcılık, gözaltılardan beşinin Novi Sad'da, birinin Belgrad'da yapıldığını açıkladı. Öğrenci hareketinin desteklediği muhalefet grupları ile iktidar partisi seçim etkinliklerini sürdürürken soruşturma devam ediyor.
Türkiye | Medya
Halk TV'ye kayyım atanması İstanbul'da protesto edildi
Halk TV çalışanları ve destekçileri, 14 Ekim'deki kayyım atamasını protesto etmek için 21 Ekim'de televizyonun İstanbul'daki binası önünde toplandı. Mitingde Özgür Özel konuştu; Özgür Çelik, tutuklu Ekrem İmamoğlu'nun gönderdiği mektubu okudu. Katılımcılar basın özgürlüğünün korunması çağrısı yaptı.
Bosphorus News Okuması
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, 2019 tarihli Türkiye anlaşmasına yönelik eski itirazını geri çekti. Ancak Doğu Akdeniz'deki yetki alanı tartışması kapanmadı. Yunanistan dosyayı BM Güvenlik Konseyine taşıdı; Konsey anlaşma hakkında bir karar almadı. EMC hattında ise uyuşmazlığın daha doğrudan bir sonucu var: Araştırma gemisinin çalışma takvimi açıklanmışken Türkiye ve Yunanistan, o güzergâhtaki NAVTEX yetkisini karşılıklı olarak tartışıyor. Yetki uyuşmazlığı, duyurulmuş bir deniz araştırması takviminin önünde duruyor.
EMC'nin araştırma takvimi, elektrik iletim projesi GSI'nin henüz netleşmeyen bildirim ve izin süreciyle karıştırılmamalı. Kıbrıs müzakerelerinde de usule ilişkin ayrı bir sorun bulunuyor. Erhürman'ın anlatımına göre Mağusa Limanı üzerinden AB gözetiminde doğrudan ticaret imkânı, AB Doğrudan Ticaret Tüzüğü yürürlüğe girmeden sağlanabilir. İtirazı, kapalı Maraş'ın BM yönetimine devri karşılığında önerilen bu düzenlemenin koşullarına. BM yeni toplantılar düzenleyebilir; ancak toplantı takvimi, ticaret mekanizması veya resmî müzakerenin başlaması için aranan şartlar üzerinde anlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor.
Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin moratoryum, saldırıları gerçekleştiren tarafların kabulünü gerektiriyor. Romanya'nın güvenlik değerlendirmesi, NATO'nun ek gözetleme tedbirleri ve AB destekli deniz güvenliği merkezi bilgi toplama ve koordinasyonu geliştirebilir; bunlar tek başına bir gemiye saldırılmasını önleyecek anlaşmalar değil. NATO'nun denizaltı altyapısı çalışması ise başka bir ihtiyaca yanıt veriyor: Kablo ve boru hatlarına yönelik tehditleri paylaşmak, hasar oluştuğunda müdahale kapasitesini artırmak.
Fon tasfiyesinde konuşulan 1 milyon lira, uygun yatırımcı için fon başına öngörülen ara ödeme üst sınırı. Bu rakam toplam geri kazanımı sınırlamıyor; her yatırımcıya aynı tutarın ödeneceği de garanti edilmiyor. SPK, 1 Ekim'de ayrı bir ara ödeme usulü duyurmuştu; TBMM'deki teklif tasfiye ve varlıkların geri kazanılmasına daha geniş bir yasal çerçeve getirmeyi amaçlıyor. Ödemeler, ilgili fonlarda kullanılabilir durumda olan varlıklara dayanacak. Aracı kurumlara uygulanan idari tedbirlerle ceza soruşturması da ayrı süreçler. Yatırımcı açısından nihai sonucu, geri alınabilen ve dağıtıma açılabilen varlıkların büyüklüğü belirleyecek.
Kaynaklar: Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları, AB Konseyi ve Avrupa Komisyonu, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Radyo Güven, NATO, Bulgaristan Bakanlar Kurulu, Romanya Cumhurbaşkanlığı, Katar Haber Ajansı, ABD Dışişleri Bakanlığı, SPK, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, TBMM, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, ARMENPRESS, Reuters, AP, TRT Haber, RİK, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.
Dünkü brifi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 20 Ekim: Mekke Paktı, Libya, Kıbrıs & Karadeniz.