Bosphorus News Jeopolitik Masası
20 Ekim 2026'da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onay teklifi TBMM'ye sunuldu. Libya Temsilciler Meclisi Ankara ile deniz yetki mutabakatını oy birliğiyle onaylarken Kıbrıs'ta liderler yeni BM takviminde uzlaştı; NATO da Karadeniz'de ticari gemilere saldırıların ardından gözetleme tedbirlerini artıracağını açıkladı.
Körfez | Savunma ve Güvenlik
Mekke Paktı Mecliste: Askeri yardım hükümleri ve 10 yıllık çekilme yasağı
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın 7 Ağustos'ta imzaladığı 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Kamuoyuna açıklanan anlaşma metni, karşılıklı askeri yardımın yanı sıra istihbarat paylaşımını, savunma sanayii işbirliğini ve lojistik desteği düzenliyor. Taraflardan birine dışarıdan yöneltilecek silahlı saldırı, anlaşmanın hükümleri ve ülkelerin ulusal usulleri çerçevesinde üçüne birden yapılmış sayılacak. Anlaşma, son onay belgesinin teslim edilmesinin ardından yürürlüğe girecek. Yürürlüğe girişten sonraki ilk 10 yıl çekilmek mümkün olmayacak; daha sonra ayrılmak isteyen tarafın en az üç ay önceden bildirimde bulunması gerekecek.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, teklifin TBMM'ye sunulmasını üç ülke arasındaki işbirliğinin kurumsallaşmasında yeni bir aşama olarak değerlendirdi. Meclisteki onay süreci henüz tamamlanmadı. Suudi Arabistan'a yönelik Husi saldırıları sürerken İngiltere, Kraliyet Hava Kuvvetlerine ait Typhoon uçaklarının Suudi kentleri ve kritik altyapıyı korumak amacıyla savunma uçuşları yapacağını duyurdu. Nakliye uçağı ve askeri danışman desteği de sağlanacak. Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ise ülkedeki Patriot hava savunma görevinin uzatılmasını hükümete önereceğini açıkladı. İngiliz ve Yunan adımları, Mekke Paktı kapsamında alınmış kararlar değil.
Doğu Akdeniz | Libya ve Kıbrıs
Libya Temsilciler Meclisi Türkiye ile deniz yetki mutabakatını oy birliğiyle onayladı
Libya'nın doğusunda faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını 20 Ekim'de oy birliğiyle onayladı. Meclis, Türk-Libya anlaşmalarını reddettiği ve Ankara ile siyasi ilişkileri kestiği 2020 tarihli kararlarını da geri aldı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, mutabakatın 2019'dan bu yana yürürlükte olduğunu hatırlatarak onayı memnuniyetle karşıladı. Burhanettin Duran da kararı olumlu bulduğunu açıkladı. Bu adım, MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın Trablus ziyaretinin de yer aldığı Libya'daki farklı siyasi merkezlerle yürütülen temasların ardından geldi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, mutabakatın deniz hukukuna aykırı ve hukuken geçersiz olduğu görüşünü yineledi. Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti de karara karşı çıktı; Avrupa Birliği liderleri önceki itirazlarını koruduklarını bildirdi. Atina ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin açıklamaları kendi hukuki pozisyonlarını yansıtıyor. Libya Temsilciler Meclisinin tutumu değişmiş olsa da Doğu Akdeniz'de çakışan deniz yetki alanı iddiaları konusunda taraflar arasında uzlaşma sağlanmış değil.
Kıbrıs'ta BM görüşme takvimi belirlendi, yeni geçiş noktalarında uzlaşma çıkmadı
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, 20 Ekim'de Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde görüştü. BM, temsilcisi María Ángela Holguín'in 29 Ekim'de adaya gelmesinin, liderlerle ayrı ayrı görüşmesinin ve 9 Kasım'da üçlü toplantı yapılmasının planlandığını duyurdu. Liderler gelecek hafta yeniden bir araya gelecek. Çevre alanındaki girişimlerin ilerletilmesi ve kültürel eserlerin karşılıklı değişimi konusunda da adım atılması kararlaştırıldı. Öncesinde kültürel miras, gençlik ve sivil toplum komiteleriyle temaslar öngörülüyor.
Yeni geçiş noktaları konusunda ise anlaşma açıklanmadı. Hristodulidis, sunduğu iki alternatif öneriden birinin reddedildiğini, diğerinin değerlendirildiğini söyledi ve Pirhan–Kiracıköy (Pyroi–Athienou) geçişini istediğini yineledi. BM'nin ortak açıklaması bu önerilere ilişkin taraf beyanlarını teyit etmiyor. Daha geniş katılımlı bir müzakere toplantısının koşulları da henüz netleşmedi.
Türkiye | Sermaye Piyasaları
SPK Başkanı görevden alındı, MSCI bazı endeks değişikliklerini askıya aldı
20 Ekim'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararlarıyla Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Mahmut Sütcü görevden alındı. Sütcü'nün daha önce sağlık gerekçesiyle istifasını sunduğu bildirildi. Eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül de Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu başkanlığından alındı. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığına Osman Çelik'in yerine Kutluhan Taşkın atandı. Fon soruşturması sürerken gelen bu kararların tamamının aynı nedenle alındığını gösteren doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
MSCI'nın 15 Ekim tarihli kararı, Türkiye hisselerinde endekse yeni şirket eklenmesi ve daha büyük ölçekli endekslere geçiş gibi belirli değişiklikleri askıya aldı. Kuruluş, fiili dolaşımdaki paylara ilişkin açıklamalarla eşgüdümlü işlemlere karşı uygulanan denetimi inceliyor. Türkiye şimdilik gelişen piyasalar sınıfında kalıyor. Fonların tasfiyesine ilişkin ayrı kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundan geçti, ancak henüz yasalaşmadı.
Karadeniz ve Ege | Askeri Güvenlik
NATO, ticari gemilere saldırıların ardından Karadeniz'de gözetlemeyi artıracak
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), Romanya ve Bulgaristan yakınlarında ticari gemileri hedef alan saldırıların ardından Karadeniz'e ilave deniz karakol uçakları, radar sistemleri ve insansız hava araçları göndereceğini 20 Ekim'de açıkladı. Müttefikler, olayların incelenmesi amacıyla istihbarat ve teknik inceleme ekiplerini bölgeye gönderdi veya göndermeyi planlıyor. Kuzey Atlantik Konseyi saldırıları Brüksel'de ele aldı. NATO, saldırıların sorumluluğunu resmen herhangi bir devlete yüklemedi; açıklanan unsurların tümü henüz konuşlandırılmış değil.
Avrupa Parlamentosu da ticari deniz taşımacılığını ve Avrupa güvenliğini etkileyen saldırılara ilişkin ayrı bir karar tasarısını gündemine aldı. Oylama 22 Ekim'de yapılacak. Parlamento henüz bu konuda bir karar kabul etmedi.
Yunanistan ordunun üçüncü yeniden yapılanma aşamasını açıkladı
Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, 2024–2035 kuvvet yapılanması programının üçüncü aşamasını duyurdu. Plana göre 56 askeri birlik ile 126 tesis birleştirilecek veya kapatılacak. Litohoro'da insansız sistemler tugayı kurulması, Meriç sınırı ve Ege adalarındaki birliklerin lojistik desteğinde otonom araçların kullanılması öngörülüyor. Deniz kuvvetlerinde platform yenilemeleri de planın parçası. Savunma Bakanlığı, beş yılda yaklaşık 500 milyon avro tasarruf hedefliyor. Açıklanan diğer projeler arasında gelecekteki F-35 uçaklarıyla birlikte çalışabilecek insansız hava sistemleri bulunuyor.
Enerji | Elektrik Bağlantısı ve Doğal Gaz
GSI'ın bitiş tahmini 2031'e kaydı, Meridiam dosyasında sorular yanıtsız
Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu (RAEK), 20 Ekim'de Meclise verdiği bilgide Great Sea Interconnector (GSI) projesinin tahmini tamamlanma tarihinin 1 Ocak 2030'dan 1 Ocak 2031'e kaydığını açıkladı. Kurum, Yunanistan elektrik iletim operatörü ADMIE'ye 26 Ağustos'ta gönderdiği yazıya da henüz yanıt alamadı. Yazı, Fransız yatırımcı Meridiam'ın proje şirketinin yüzde 66 hissesini devralma girişimine ilişkin açıklama talep ediyordu.
Bunlar düzenleyici kurumun açıkladığı güncel bilgiler. Daha önce gündeme gelen 25 milyon avroluk ödeme koşulu ile beklenen Yunan NAVTEX bildirimi ise sonuçlanmış aşamalar değil.
Afrodit sahasında yatırım kararı 2027, ilk gaz üretimi 2031 için hedefleniyor
Kıbrıs Cumhuriyeti Enerji Bakanı Michalis Damianou, İskenderiye'deki enerji konferansında Chevron öncülüğündeki Afrodit (Aphrodite) doğal gaz sahası için nihai yatırım kararının 2027'nin ilk yarısında, ilk üretimin ise 2031'de beklendiğini açıkladı. Mısır ile Chevron, gazın ihraç güzergâhına ilişkin mali çerçeve anlaşmasını parafe etti. Takvim henüz kesinleşmiş bir yatırım kararı anlamına gelmiyor; ticari ve sınır aşan düzenlemelerin tamamlanması gerekiyor. Damianou, ayrı bir proje olan Cronos sahasında nihai yatırım kararının alındığını, ilk üretimin 2028 için hedeflendiğini de belirtti.
Balkanlar | Hükümetler ve Seçimler
Romanya Parlamentosu Luca Niculescu hükümetine güvenoyu verdi
Romanya Parlamentosu, eski diplomat Luca Niculescu'nun başkanlığındaki hükümete 280 kabul, 58 ret oyuyla güvenoyu verdi. Böylece yaklaşık beş buçuk aydır süren siyasi tıkanıklık sona erdi. Sosyal Demokrat Partili isimlerle teknokratların yer aldığı yeni kabinenin önünde 2027 bütçesi ve yüksek kamu açığını düşürme hedefi bulunuyor. Romanya, yeni hükümet göreve başlarken Karadeniz'deki güvenlik yükümlülüklerini de sürdürüyor.
Sırbistan seçimi öncesinde Banja Luka'da öğrenci gösterileri yasaklandı
Bosna-Hersek'in Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska) entitesinin merkezi Banja Luka'da polis, Sırbistan'daki öğrenci hareketine destek gösterilerini güvenlik gerekçesiyle yasakladı. Karar, Sırbistan'ın 25 Ekim parlamento seçimi öncesinde alındı. Organizatörler yasağın siyasi olduğunu savunuyor. Çifte vatandaşların oy kullanabilmesi ve Bosnalı Sırp siyasetçilerin Sırbistan'daki gruplara verdiği destek, seçim kampanyasını ülke sınırlarının dışına taşıyor. Yasak, Sırbistan'daki oy verme işlemini değil Bosna-Hersek'teki toplantıları kapsıyor.
Kıbrıs ve Türk Devletleri | Diplomasi
Kıbrıs Cumhuriyeti ile İngiltere, egemen üs bölgeleri için diyalog başlattı
Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile İngiltere Yüksek Komiserliği, İngiliz Egemen Üs Bölgelerinin işleyişine ilişkin yeni yapılandırılmış diyalog mekanizmasının ilk toplantısını yaptı. Görüşmelerde üslerden etkilenen yerleşimlerde yaşayanların sorunları ve idari işbirliği ele alınıyor. Üslerin hukuki statüsünü veya askeri kullanım yetkilerini değiştiren bir anlaşma açıklanmadı.
TÜRKPA'da dönem başkanlığı Kırgızistan'a geçti, KKTC üyelik talebini yineledi
Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA), 20 Ekim'de Bişkek'te toplandı. Dönem başkanlığı Kazakistan'dan Kırgızistan'a geçerken 2027 faaliyet planı ve bütçeyle ilgili kararlar ele alındı. Toplantıya TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş katıldı. KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, KKTC'nin tam üyelik talebini yineledi. TÜRKPA, KKTC'ye tam üyelik verildiğine ilişkin bir karar açıklamadı.
Yaşam | Havacılık
İstanbul Havalimanı, Condé Nast'ın İngiltere listesinde birinci, ABD listesinde ikinci
İstanbul Havalimanı, Condé Nast Traveller'ın 2026 İngiltere edisyonundaki havalimanları okur anketinde 94,29 puanla birinci oldu. ABD edisyonunun uluslararası havalimanları listesinde ise ikinci sırada yer aldı. İki edisyondaki farklı dereceler, tek bir küresel sıralamayı değil, ayrı okur anketlerinin sonuçlarını yansıtıyor.
Bosphorus News Okuması
Mekke Paktı'nın yayımlanan metni, üçlü savunma taahhüdünün hangi aşamada hukuki yükümlülüğe dönüşeceğini ortaya koyuyor. Kanun teklifinin TBMM'ye sunulması onay anlamına gelmiyor; anlaşmanın yürürlüğe girmesi için üç ülkedeki işlemlerin tamamlanması gerekiyor. İngiltere'nin Typhoon görevi ve Yunanistan'ın Patriot uzatma önerisi, Suudi Arabistan'la ayrı savunma düzenlemelerine dayanıyor. Bu faaliyetleri henüz yürürlüğe girmemiş Mekke Paktı'nın uygulaması gibi değerlendirmek doğru olmaz.
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin oy birliğiyle aldığı karar, 2019 mutabakatını daha önce reddeden bir kurumun tutumunu değiştirmesi bakımından somut bir siyasi gelişme. Ancak Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin deniz yetki alanlarına ilişkin itirazları sürüyor. Kıbrıs'ta ise BM takvimi ilerlerken geçiş noktaları konusunda anlaşma çıkmadı. Liderler arasındaki temasların artması, henüz müzakere koşullarında uzlaşıldığı anlamına gelmiyor.
GSI'ın hedef tarihinin bir yıl ötelenmesi ve olası yeni hissedara ilişkin soruların yanıtsız kalması, projenin mali ve kurumsal belirsizliklerini görünür kılıyor. Afrodit'te de üretim için bir takvim var, fakat nihai yatırım kararı bekleniyor. Türkiye'de sermaye piyasaları açısından ise üst düzey görev değişiklikleri ile MSCI'nın endeks kararı birbirine kanıtlanmamış bir nedensellikle bağlanamaz. Bundan sonraki somut ölçüt, fiili dolaşım verilerinin güvenilirliği, piyasa denetiminin uygulanması ve fon tasfiyelerinde hukuki sürecin tamamlanması olacak.
Kaynaklar: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, TBMM, TRT Haber, Libya Haber Ajansı, Yunanistan Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı ve Enerji Bakanlığı, BM Kıbrıs İyi Niyet Misyonu, Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu, Kıbrıs Haber Ajansı, NATO, İngiltere Savunma Bakanlığı, MSCI, Resmi Gazete, AGERPRES, TÜRKPA, Associated Press, Reuters, Condé Nast Traveller, Condé Nast Traveler, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 18–19 Ekim 2026: Kıbrıs, Karadeniz, Fon Krizi & Körfez.