Bosphorus News Jeopolitik Masası
BETUL 8 Bulgaristan açıklarında battı; 12 denizci kurtarıldı. Türkiye'nin Karadeniz için aradığı geçici seyir güvenliği anlaşması ise Moskova'nın itirazına takıldı.
16 Kasım 2026'da Türkiye, Bulgaristan ve Romanya, Bulgaristan açıklarında batan BETUL 8 için ortak kurtarma faaliyetlerine katıldı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, aynı gün Rusya'nın Karadeniz'de geçici bir seyrüsefer anlaşmasına karşı çıktığını açıkladı. Brüksel'de Fidan ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis görüşürken, Fransız araştırma gemisi Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı için yürüttüğü ilk deniz tabanı araştırma turunu tamamladı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda İslam İşbirliği Teşkilatı ile iş birliğine ilişkin oylama Kıbrıs anlaşmazlığını yeniden gündeme taşıdı; Ankara ise sermaye piyasalarına yönelik uluslararası endişeleri gidermek üzere yeni temaslara hazırlandı.
Karadeniz | BETUL 8 battı, Türkiye geçici deniz güvenliği anlaşması arıyor
Somali bayraklı BETUL 8, Romanya'nın Tulça Limanı'ndan Mısır'a yaklaşık 3 bin ton buğday taşırken Bulgaristan'ın Kaliakra Burnu'nun yaklaşık 40 deniz mili güneydoğusunda alabora oldu. Varna'daki Deniz Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi saat 09.15'te yardım çağrısını aldı. Askeri helikopterler 12 denizcinin tamamını kurtardı. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın oluşturduğu Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'ndan dört savaş gemisi de olay yerine yönlendirildi.
Mürettebat, gemiye iki deniz dronunun çarptığını anlattı. Reuters, deniz güvenliği kaynaklarına dayanarak bir dron saldırısı yaşandığını bildirdi. Bulgaristan makamları 16 Kasım sonuna kadar batış nedenini ve saldırıdan sorumlu tarafı kesinleştirmedi. BETUL 8'in batışı ve kurtarma operasyonuna ilişkin Bosphorus News haberi, mürettebatın aktardıklarını ve soruşturmanın ilk aşamasını ele alıyor.
Romanya açıklarında 13-15 Kasım arasında dört ticari gemi saldırıya uğramış, Sulina yakınlarında denizde sürüklenen cisimler nedeniyle seyir uyarısı yayımlanmıştı. Romanya Savunma Bakanlığı 16 Kasım'da, Fransız Deniz Kuvvetlerine ait Atlantique 2 deniz karakol uçağının bir gün önce Mangalia'nın yaklaşık 45, Chituc'un 53 deniz mili doğusunda deniz yüzeyinde sürüklenen iki insansız hava aracı tespit ettiğini duyurdu. Kötü hava koşulları, Romanya donanmasının patlayıcı madde imha uzmanlarının cisimlere o gün ulaşmasını engelledi. İHA'ların kaynağına ilişkin inceleme sürüyordu.
Brüksel'deki ikinci Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantısallık Bakanlar Toplantısı'nın ardından konuşan Fidan, Türkiye'nin Karadeniz'de güvenli seyrüseferin sağlanması ve tahıl sevkiyatının yeniden başlaması için Ukrayna, Rusya ve Avrupa ülkeleriyle temas yürüttüğünü söyledi. Fidan'a göre Moskova, Ukrayna ile kalıcı barış anlaşmasına varılmadan geçici bir deniz düzenlemesini kabul etmiyor. Ankara'nın taraflara ilettiği öneriler henüz bir anlaşmaya dönüşmedi.
Avrupa Komisyonu aynı toplantıda, Bulgaristan ve Romanya'nın katılacağı Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi için 50 milyon avroluk finansman ile iki ülkenin denizde arama-kurtarma kapasitesine ayrı ayrı 10 milyon avroluk destek öngördü. Brüksel gündeminde Hazar geçişli ulaştırma, enerji ve ticaret bağlantıları da vardı. Planlanan merkez, AB'nin uzun vadeli deniz güvenliği yatırımlarının parçası; Türkiye'nin de bulunduğu mevcut mayın karşı tedbirleri grubunun görev alanı ise ayrı.
Ege ve GSI | İlk araştırma turu tamamlandı, bakanlar Brüksel'de görüştü
Fransız bayraklı Abeille Marengo, Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti'ni elektrik kablosuyla bağlamayı amaçlayan Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında Kaşot (Kasos) ve Kerpe (Karpathos) adalarının güneydoğusunda yürüttüğü ilk deniz tabanı araştırma turunu tamamladı. Gemi 16 Kasım'da Kandiye (Heraklion) Limanı'na döndü. Proje işletmecisi geminin 10 Kasım'da yola çıktığını duyurmuştu. Kablo döşeme aşamasından önce yeni araştırma seferleri planlanıyor.
Çalışmalar, Türkiye ile Yunanistan'ın birbiriyle örtüşen kıta sahanlığı iddialarının bulunduğu sahada yürütüldü. Ankara, kendi kıta sahanlığı olarak gördüğü alandaki araştırmalar için onayının gerektiğini savunuyor. Atina ise Yunanistan'ın yayımladığı denizcilik duyurularını esas alıyor ve Türk itirazını reddediyor. Önceki hafta iki ülkenin savaş gemileri arasında gerçekleşen telsiz görüşmeleri bu ihtilafı açığa çıkarmıştı. Yunan basınında sözü edilen Fransız diplomatik yazışmasının tam içeriği kamuoyuna açıklanmış değil.
Fidan ile Yerapetritis'in 16 Kasım'daki Brüksel görüşmesine ilişkin Yunan diplomatik kaynakları, Yerapetritis'in GSI araştırmalarının kesintisiz sürmesini istediğini ve Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatına Atina'nın itirazını yinelediğini bildirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı görüşmeyi doğruladı; gündeme ilişkin ayrıntı vermedi. Brüksel görüşmesi ile Libya parlamentosundaki gelişmeler, aynı deniz yetki alanı anlaşmazlığının farklı diplomatik boyutlarını oluşturuyor.
Yerapetritis, enerji güvenliğine ilişkin açıklamasında Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısını Yunanistan-Mısır elektrik bağlantısı ve Dikey Gaz Koridoru ile birlikte ele aldı. Bu projelerin işletmecileri ve takvimleri farklı. Yunan askeri kaynakları da 16 Kasım'da Ege üzerinde faaliyet gösteren yedi Türk insansız hava aracıyla bağlantılı altı ulusal hava sahası ihlali ve dokuz hava trafik kuralı ihlali kaydettiğini bildirdi. Rakamlar Yunan makamlarının sınıflandırmasına dayanıyor. Uçuş bilgi bölgesi kuralları ile ulusal hava sahası farklı hukuki konular; Türkiye, Yunanistan'ın 10 deniz millik hava sahası iddiasına itiraz ediyor.
Kıbrıs diplomasisi | Geçiş kapıları ve BM-İİT oylaması
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, 16 Kasım'da yaptığı açıklamada, 9 Kasım'da Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile üzerinde çalışılması kararlaştırılan Akıncılar/Louroujina–Limya/Lympia ve Kambo/Kampos–Gemikonağı/Karavostasi geçiş noktaları için müzakerecilerle teknik yetkililerin bir araya geleceğini söyledi. Kapıların açılabilmesi için yol bağlantıları ve işletme düzenlemelerine ilişkin idari kararların alınması gerekiyor.
Phileleftheros gazetesinin 15 Kasım'da tam listesini yayımladığı Hristodulidis'in 19 maddelik öneri paketi; kapalı Maraş, Mağusa Limanı, mayın temizliği, dini miras ve olası güvenlik temaslarını da içeriyor. Erhürman 16 Kasım'da toplumlar arası dostluk futbol maçları önerisine olumlu yanıt verdi. Paketin kalan maddeleri üzerinde bir uzlaşma açıklanmadı. Başbakan Ünal Üstel ise Kıbrıs Türk hükümetinin onayını gerektiren uygulamalarda karar merciinin Bakanlar Kurulu olduğunu vurguladı; Haspolat/Mia Milia geçişinin daha fazla ekonomik yarar sağlayacağını savundu. 19 maddelik paket etrafındaki yetki ve geçiş kapıları tartışması, liderler düzeyindeki temasların uygulama için gerekli kurum kararlarından ayrı ilerlediğini gösteriyor.
Hristodulidis, Fidan'ın Brüksel'de bulunmasını Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilere verdiği önemin göstergesi olarak değerlendirdi ve bu ilgiyi Kıbrıs görüşmelerinde kullanmak istediğini söyledi. Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Raffaele Fitto'nun Kıbrıs dosyasıyla bağlantılı bir Ankara ziyareti hazırlığı da sürüyordu. Atina, iki bölgeli ve iki toplumlu federasyon çözümünü desteklediğini yineledi. İslamabad'da ise KKTC Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, iki devletli çözüm tezini savundu; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) üyelerini ticaret ve kurumsal temasları artırmaya çağırdı. KKTC'nin 2027'de bir EİT etkinliğine ortak ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu da bildirdi.
Kıbrıs anlaşmazlığı aynı gün Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki oylamaya taşındı. BM ile İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) arasındaki iş birliğine ilişkin A/81/L.13 sayılı tasarı 112 kabul, altı ret ve 39 çekimser oyla kabul edildi. Ermenistan, Hindistan, İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve ABD ret oyu verdi. Avrupa Birliği adına konuşan İrlanda, İİT'nin Kıbrıs konusundaki tutumuyla bağlantılı ifadelere itiraz ederek BM Güvenlik Konseyinin 541 ve 550 sayılı kararlarını hatırlattı. Türkiye kendi tutumunu savundu. Kabul edilen karar BM-İİT iş birliğini düzenliyor; KKTC'nin uluslararası tanınma statüsünde değişiklik yaratmıyor.
Kıbrıs'ta güvenlik ve enerji | Tampon bölge olayı, KRONOS ve AKSA itirazı
Birleşmiş Milletler Kıbrıs Barış Gücü (UNFICYP), 16 Kasım'da Avlona yakınlarında tampon bölgeye yönelik bir ihlal bildirimi üzerine müdahalede bulundu. Sözcü Alim Siddique, BM personelinin bölgeye gittiğini, tarafların yeni bir olay yaşanmadan ayrıldığını açıkladı. Rum basını, bir çiftçinin traktörle alana girdiğini yazdı ve arazi mülkiyetine ilişkin iddialara yer verdi. BM'nin teyidi, müdahale ve olayın sona ermesiyle sınırlı.
Kıbrıs Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı aynı gün ulusal KRONOS tatbikatını, Avrupa Birliği'nin EU Integrated Resolve 2026 programıyla eşgüdüm içinde başlattı. Tatbikatta sivil acil durum planlaması, kurumlar arası bilgi akışı ve kriz koşullarında karar alma süreçleri sınanıyor. Çalışma Avlona olayından bağımsız, önceden planlanmış bir kriz yönetimi faaliyeti.
Kıbrıs'ın kuzeyinde özel elektrik üretim kapasitesine ilişkin tartışma da büyüdü. Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası (EL-SEN), AKSA için getirilen jeneratörleri protesto ederek limandan çıkarılmalarına karşı çıktı. Makina Mühendisleri Odası ise Bakanlar Kurulunun 5 Ekim'de iki adet 17,5 megavatlık ünitenin kurulmasına izin veren kararına itiraz etti. Toplam 35 megavatlık sıcak yedek kapasite öngören kararın teknik ve hukuki dayanağını sorgulayan oda, mevcut kiralık ve kamuya ait üretim kapasitesinin nasıl kullanıldığının açıklanmasını istedi. Sendika kararın geri çekilmesini, oda ise teknik ve hukuki inceleme yapılmasını talep ediyor.
Üstel, Gazimağusa için Yeni Maraş Vizyon Projesi hazırladıklarını duyurdu; bütçe ve uygulama takvimi açıklamadı. Duyuru, kapalı Maraş'ın hukuki statüsünde bir değişiklik içermiyor. Kıbrıs Türk makamları ayrıca güneyde düzenlenen gösterilerde Türkiye ve KKTC bayraklarının yakılmasını kınadı ve protestolara katılan öğrencilere yönelik idari düzenlemeleri eleştirdi.
Suriye ve Türkiye'deki silahsızlanma süreci | Entegrasyon ve hukuki takvim
BM Genel Sekreterinin Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, 16 Kasım'da Güvenlik Konseyine verdiği brifingde 29 Ocak anlaşması kapsamında eski Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensuplarının devlet kurumlarına alınmasına ilişkin çalışmaları anlattı. İdari düzenlemeler ve maaş ödemeleri konusunda adımlar atılırken birliklerin yapısı ve kurumların yetki paylaşımı üzerinde görüşmeler sürüyor. Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız, uygulamanın Ankara'nın beklentilerini karşılamadığını söyledi. BM sınırlı ilerlemeyi kayda geçirirken Türkiye anlaşmanın daha kapsamlı uygulanmasını istiyor.
Türkiye'de ise Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) silahsızlanmasıyla ilgili siyasi temaslar devam ediyor. PKK, Türkiye, ABD ve Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanıyor. Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Sözcüsü Ömer Çelik, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin 15 Kasım'da yayımlanan 50 maddelik değerlendirmesine destek verdi. Metin, daha önce atılmış adımları ve MHP'nin siyasi yaklaşımını derliyor; yeni bir yasa teklifi veya silah teslim takvimi içermiyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 16 Kasım'da Meclis İzleme Komisyonunun üyeleri ve çalışma usulü belirlenmeden önce iki partiyle daha görüşülmesi gerektiğini açıkladı.
7595 sayılı Kanun, belirli soruşturma, kovuşturma ve cezaların ertelenmesini güvenlik kurumlarının PKK ile bağlantılı yapıların fiili varlıklarının sona erdiğini ve silahlarını teslim ettiğini doğrulamasına bağlıyor. Bu tespiti teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanması da gerekiyor. 16 Kasım itibarıyla kanundaki koşullu erteleme hükümlerini harekete geçirecek işlemler tamamlanmamıştı. Çelik, Suriye'deki SDG entegrasyonu, Irak'taki Sincar Direniş Birlikleri ve İran'daki Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) konularını da ele aldı. Bahçeli'nin 50 maddelik değerlendirmesi ve Meclisteki hazırlıklar, Türkiye'deki siyasi ve hukuki sürecin parçası.
AB dışişleri bakanları Suriye ile daha kurumsal bir ilişki kurulmasına yönelik çalışmaları destekledi. Daha eski bir ortaklık anlaşması çerçevesinin yeniden değerlendirilmesi de seçenekler arasında. Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, hukukun üstünlüğü, siyasi geçiş ve iyi komşuluk ilkeleri için koşullar belirlenmesini istedi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani'nin 17 Kasım'da Ankara'yı ziyaret edeceğini duyurdu. Bu, 16 Kasım itibarıyla ileriye dönük bir ziyaret duyurusuydu.
Türkiye ekonomisi | Şimşek'in MSCI temasları ve fon tasfiyeleri
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 15 Kasım'da yaptığı açıklamada küresel endeks sağlayıcısı MSCI yöneticileri ve uluslararası yatırımcılarla aralık ayında New York'ta görüşeceğini duyurdu. Görüşmelerde Türkiye sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin endişeler ve planlanan düzenlemeler ele alınacak. Şimşek, işlemleri algoritma desteğiyle izleyecek bir gözetim sistemi ile manipülasyon cezalarını ağırlaştırmaya yönelik mevzuat hazırlıklarından da söz etti. Yasal düzenlemeler henüz kabul edilmiş değil.
MSCI, halka açıklık oranlarına ilişkin veriler, ortaklık yapılarının şeffaflığı ve eşgüdümlü işlem endişeleri nedeniyle 15 Ekim'de Türkiye hisse endekslerinde belirli değişiklikleri sınırlandırmıştı. Haziran 2027'ye kadar yeterli iyileşme sağlanmaması durumunda Türkiye'nin gelişmekte olan piyasa statüsünün sınır piyasa veya bağımsız piyasa kategorisine alınmasına ilişkin istişare başlatılmasını değerlendirecek. Haziran 2027 otomatik statü değişikliği tarihi değil; Türkiye halen MSCI'ın gelişmekte olan piyasalar grubunda. Kasım ayı endeks gözden geçirmesinde 18 Türk hissesinin Small Cap endeksinden çıkarılması da duyuruldu. Değişiklikler 30 Kasım kapanışından sonra yürürlüğe girecek. MSCI'ın ekim ayındaki kısıtlamaları ile kasım endeks değişiklikleri aynı sürecin iki ayrı aşaması.
Fon krizi, Türkiye piyasalarında gözetim ve fiyat oluşumuna ilişkin soruları ağırlaştırdı. Şimşek'in verdiği bilgilere göre 15 Kasım itibarıyla 119 fonun tasfiyesinden yaklaşık 161 milyar lira, 444 bin 987 yatırımcıya dağıtıldı. Bu yatırımcıların 371 bin 21'i ilk yatırımlarının net tutarının tamamını aldı. Şimşek, iade ve geri kazanım hesaplarında 35,6 milyar lira biriktiğini, bunun 2,6 milyar lirasının nakit olarak durduğunu da açıkladı. Geri kazanılan kaynakların bir bölümü yatırımcılara yapılan dağıtımlara dahil olduğundan, bu tutarlar toplam ödeme rakamına ayrıca eklenmiyor. Sermaye Piyasası Kurulu, olağanüstü tasfiyedeki fonların borsada işlem gören hisseleri belirlenen kapanış fiyatıyla ihraççı şirketlere geri satabilmesine imkan tanıdı. Yöntemin tek tek işlemlere ve yatırımcı ödemelerine yansıması için sonuç verileri bekleniyor.
İsrail-Lübnan cephesi | Canta saldırısı ve UNIFIL sonrası güvenlik arayışı
İsrail Savunma Kuvvetleri, 15'i 16 Kasım'a bağlayan gece Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde, Suriye sınırına yakın Canta (Janta) bölgesinde bir silah sevkiyatını hedef aldığını açıkladı. İsrail ordusuna göre sevkiyat Suriye'den getirilmiş ve Hizbullah'a ulaştırılacaktı. Lübnan kaynakları bölgede hava saldırısı düzenlendiğini doğruladı; yükün niteliği ve hedeflenen alıcıya ilişkin bilgiler İsrail ordusunun açıklamasına dayanıyor.
ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, 16 Kasım'da Beyrut'ta Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, Başbakan Nawaf Salam ve Meclis Başkanı Nebih Berri ile görüştü. Waltz, Hizbullah'ın silahlarını Lübnan devletine devretmesi çağrısında bulundu. Görüşmelerde Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü'nün (UNIFIL) görev süresi dolduktan sonraki güvenlik düzeni ele alındı. Lübnan yönetimi, ordunun güneyde daha fazla sorumluluk üstlendiği dönemde BM Güvenlik Konseyi yetkisiyle uluslararası varlığın sürmesini istiyor. İsrail'in çekilmesi ve 1701 sayılı kararın uygulanması da Beyrut'un gündemindeydi.
ABD ve Fransız yetkililer, yeni bir uluslararası varlık ya da izleme mekanizması için BM Güvenlik Konseyinin 1701 sayılı kararının gözden geçirilmesini değerlendirdi. Konseyde uzlaşılmış bir taslak bulunmuyor. UNIFIL'in görev süresi 31 Aralık 2026'da dolacak; ardından kademeli çekilme öngörülüyor. Beyrut temasları, Janta saldırısının ötesinde Lübnan'ın güneyindeki güvenlik sorumluluğunun nasıl düzenleneceğine odaklandı.
Türkiye savunma sanayisi | ASELSAN ile ROKETSAN arasında 1,28 milyar avroluk sözleşme
ASELSAN, 16 Kasım saat 11.35'te Kamuyu Aydınlatma Platformuna yaptığı bildirimde ROKETSAN ile 1 milyar 281 milyon 101 bin 744 avro tutarında füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemlerinin tedarikine yönelik sözleşmeler imzaladığını duyurdu.
Veri bağı sistemleri füzenin diğer unsurlarla veri alışverişini, arayıcı başlıklar ise hedefin bulunması ve takip edilmesini sağlıyor. KAP açıklamasında hangi füze programlarının kapsandığı, alt sistemlere ayrılan bedeller, teknik performans ölçütleri, teslimat takvimi ve nihai müşteri belirtilmedi. Açıklanan işlem, iki Türk savunma sanayii şirketi arasında imzalanmış tedarik sözleşmelerinden oluşuyor.
Libya | Deniz yetki alanları kararları ve parlamentodaki toplantı krizi
Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile yapılan anlaşmalara ilişkin eski ret kararlarını kaldıran 2026/13 ve 2026/14 sayılı kararları, 15 Kasım tarihli resmî yayında yer aldı. Parlamento bu kararları 20 Ekim'de almıştı. Metinler, önceki ret tutumunu yürürlükten kaldırıyor. Türkiye, 2019 deniz yetki alanları mutabakatını geçerli kabul ediyor; Yunanistan ise Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin sonuçlarına karşı çıkıyor.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 16 Kasım'da Antalya'da Libya Temsilciler Meclisi Birinci Başkan Yardımcısı Tarık el-Eşter ile görüştü. Kurtulmuş, Libya parlamentosunun deniz yetki alanları mutabakatını onaylamasını memnuniyetle karşıladığını söyledi. Resmî yayımlanan kararların içeriği, önceki ret kararlarının kaldırılmasıyla ilgili. Türkiye'nin Trablus Büyükelçisi Güven Begeç de Libya Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Takala ile siyasi süreç ve ikili ilişkileri görüştü.
Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL), Temsilciler Meclisinin Zintan'da yapması planlanan toplantının gerçekleşmemesi üzerine 16 Kasım'da açıklama yayımladı. Libya parlamentosuna yakın kaynaklar, ulaşım ve havalimanına erişim konusundaki kısıtlamaları gündeme getirdi. BM misyonu, ülkenin egemen kurumlarının güvenli ve serbest biçimde toplanabilmesi çağrısında bulundu. Olay, Libya'da kurumsal bölünmenin parlamentonun çalışma kapasitesine kadar uzandığını ortaya koydu.
Türkiye-Ermenistan | İlk tarifeli hava kargo seferi ve kapalı sınır
Turkish Cargo, 15 Kasım'da ilk tarifeli İstanbul-Erivan-İstanbul kargo uçuşunu gerçekleştirdi. İki ülke arasında doğrudan hava kargo taşımacılığında ilk tarifeli operasyon yapılırken kara sınırı kapalı kalmaya devam ediyor. Taşınan yükün miktarı, uçak tipi ve bir sonraki seferin tarihi açıklanmadı. Bosphorus News'in ilk tarifeli uçuşa ilişkin haberinde, normalleşme sürecindeki gümrük ve ulaştırma düzenlemeleri ayrıntılı olarak ele alındı.
İki ülke Temmuz 2022'de doğrudan hava kargo ticaretine izin verilmesi üzerinde anlaşmış, Türkiye bu olanağı Ocak 2023'te uygulamaya açmıştı. Mayıs 2026'daki gümrük değişiklikleri, üçüncü ülkeler üzerinden taşınan malların belge işlemlerini kolaylaştırdı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 10 Kasım'da Alican-Margara kara geçişi ile ayrı bir demiryolu geçişinin açılması için Türkiye'nin hazırlıklarını tamamladığını bildirdi; açılışı Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerindeki ilerlemeye bağladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da COP31 sırasında normalleşmeyi görüştü. Ermenistan parlamentosu, Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) için öngörülen kalkınma şirketine ilişkin yasal düzenlemeleri kabul etti. Hava kargo seferi ulaştırmada somut bir adım; kara ve demiryolu bağlantılarının açılması siyasi karara bağlı.
Ukrayna ve Rusya | AB'den yeni ödeme ve yaptırımlar
Avrupa Birliği Konseyi, Ukrayna'ya yaklaşık 8 milyar avroluk yeni ödeme yapılmasını 16 Kasım'da onayladı. Tutarın yaklaşık 5 milyar avrosu 2026 Ukrayna Destek Kredisi kaynaklarından karşılanacak. Karar, Kiev'in Ukraine Facility programındaki reform yükümlülüklerinin değerlendirilmesinin ardından alındı.
Konsey aynı gün Rusya'ya yönelik yaptırım listelerine 12 kişi ve 101 kuruluş ekledi. Karar, savaşla bağlantılı banka ve finans ağlarının yanı sıra enerji sektörü ve gölge filo faaliyetleriyle ilişkili kuruluşları kapsıyor. Bu karar, ekim ayında kabul edilmiş daha geniş kapsamlı başka bir yaptırım listesinden ayrı.
COP31, Türk Devletleri Teşkilatı ve ITU | Antalya ile Doha'daki kararlar
Antalya'daki 31. Birleşmiş Milletler İklim Konferansı (COP31) müzakerecileri, başkanlığın hazırladığı ilk genel karar taslağını 16 Kasım'da teslim aldı. Müzakereler Başkanı Chris Bowen tarafından istişareye açılan taslakta iklim finansmanı, emisyon azaltımı ve tarafların uzlaşamadığı diğer başlıklar yer alıyor. Metin konferansın kalan günlerinde müzakere edilecek.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) da COP31 kapsamında çevre ve iklimden sorumlu bakanların katıldığı bir toplantı düzenledi. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve KKTC temsilcileri ortak projeleri ve elektrikleşmeye yönelik olası taahhütleri görüştü. KKTC mevcut gözlemci düzenlemesi kapsamında toplantıya katıldı. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), yapay zekanın enerji tüketimi ve çevresel etkisine ilişkin gönüllü Antalya AI Pledge girişimini de başlattı.
ITU'nun Doha'daki konferansında Türkiye, 2027-2030 dönemi için 48 üyeli ITU Konseyine Batı Avrupa bölgesinden yeniden seçildi. Konsey, kuruluşun konferanslar arasındaki çalışmalarını yönetiyor. Brüksel'deki bağlantısallık toplantısında ise Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru'nu (IMEC) bölgesel altyapı seçeneklerinden biri olarak gündeme getirdi.
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı | İslamabad'da 2035 hedefleri kabul edildi
Ekonomik İşbirliği Teşkilatının (EİT) 30. Bakanlar Konseyi, İslamabad Bildirisi'ni ve 2026-2035 Ekonomik İşbirliği Stratejik Hedefleri'ni 16 Kasım'da kabul etti. Türkiye'yi Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya temsil etti; Kulaklıkaya, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ile ayrıca görüştü. Belgeler ticaret, ulaştırma, enerji, dijital altyapı ve kurumsal iş birliğini kapsıyor. Pakistan, teşkilatın 2026-2027 dönem başkanlığını üstlendi.
Bildiride, Türkiye'de enerji bakanları toplantısı yapılması dahil yeni bakanlar düzeyinde temaslar öneriliyor. Pakistan ve Katar'ın İran merkezli gerilimleri azaltmaya dönük diplomatik çabalarına destek veriliyor. Aynı toplantıda Kıbrıs Türk heyeti teşkilat çalışmalarına daha geniş katılım istedi. Yeni program, Türkiye, İran, Pakistan ve Orta Asya arasındaki ticaret ve transit hatlarının geliştirilmesini hedefliyor.
Balkanlar | Kosova, Sırbistan bağlantılı şirketlerle elektrik ticaretini kısıtladı
Kosova hükümeti, 16 Kasım'da Sırbistan'da kayıtlı veya ana şirketi Sırbistan'da bulunan işletmelerle elektrik ticaretine kısıtlama getirdi. Başbakan Albin Kurti, Sırbistan'ı sınır aşan iletim hatlarında ticari kapasite tahsisini engellemekle suçladı. AB arabuluculuğuyla varılan Brüksel enerji düzenlemeleri kapsamındaki işlemler istisna tutuldu; böylece bağlantı sisteminin bir bölümü işlemeye devam ediyor.
Priştine, kış öncesinde acil elektrik tedarikini ve kamu hizmeti yükümlülüklerini de ele aldı. Kısıtlamalar, Kosova-Sırbistan arasındaki uzun süredir devam eden elektrik bağlantısı anlaşmazlığına yeni bir ticari boyut ekledi.
Bosphorus News Okuması
BETUL 8'in mürettebatını kurtarmak için Türkiye, Bulgaristan ve Romanya'nın ortak mayın karşı tedbirleri mekanizması harekete geçti. Karadeniz'de ticari gemilerin karşılaştığı tehditler artık bu görevin kurulmasına yol açan mayın tehlikesiyle sınırlı değil. Küçük deniz araçları ve hava İHA'larına karşı koruma sağlanması, hedefin kim tarafından tespit edileceği, müdahale yetkisinin hangi makamda bulunacağı ve bu kararların ortak deniz alanlarında nasıl uygulanacağı sorularını gündeme getiriyor. Fidan'ın aktardığı Rus tutumu, kıyı devletlerini kapsamlı bir seyir güvenliği anlaşması olmadan bu sorunlara çözüm aramak zorunda bırakıyor.
Abeille Marengo ilk araştırma turunu tamamladı; Türkiye ile Yunanistan'ın yetki alanlarına ilişkin pozisyonları ise değişmedi. Bundan sonraki seferde hangi seyir ve diplomatik bildirimlerin yapılacağı, tarafların iddialarını sahada nasıl ifade edeceği ve Fransız diplomatik kanalının yazılı bir usule dönüşüp dönüşmeyeceği önemli. Libya parlamentosunun eski kararları kaldırması hukuki tartışmaya yeni bir kayıt ekledi. Sıradaki gemi hareketi ve ona eşlik edecek resmî yazışmalar, bu dosyanın fiilî işleyişi konusunda daha somut veri sağlayacak.
Kıbrıs'ta 9 Kasım'da varılan geçiş noktaları mutabakatının değeri, yolların hazırlanması, işletme kurallarının belirlenmesi ve halkın geçiş yapabileceği bir tarihin ilan edilmesiyle ölçülecek. On dokuz maddelik paket ile BM-İİT oylaması diplomatik gündemi dolduruyor; kapıların açılması ise yol, kontrol noktası ve bütçe üzerinde yetkili kurumların kararlarını gerektiriyor. AKSA dosyasında da benzer biçimde teknik hesapların kamuoyuna açılması gerekiyor. Jeneratörlerin hangi kapasite ihtiyacını karşılamak üzere seçildiği ve mevcut üretim imkanlarının nasıl değerlendirildiği, mühendislik raporları yayımlandığında somut olarak incelenebilecek.
Şimşek'in aralık ayında MSCI ile yapacağı görüşmelerin karşılığı, verilen güvencelerden çok piyasadaki işlemler ve düzenleyici denetimin sonuçlarında aranacak. Algoritmik gözetim ve daha ağır yaptırımlar, ihlallerin tespit edilip sonuçlandırılmasıyla etkisini gösterebilir. Fon tasfiyelerindeki ödemeler yatırımcılar açısından ölçülebilir ilerleme sağlıyor. Hisse fiyatlarına güvenin yeniden kurulması için halka açık pay oranlarının doğrulanması, şirket bazındaki bilgilerin açıklanması ve Haziran 2027'deki MSCI değerlendirmesi öncesinde denetim uygulamalarının sonuçlarının görülebilmesi gerekiyor.
Kaynaklar: Bulgaristan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı, Romanya Milli Savunma Bakanlığı, Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği Konseyi, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı ve ilgili bakanlıkları, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, UNFICYP, Kıbrıs Haber Ajansı, KKTC Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, Türk Ajansı Kıbrıs, BRT, Türkiye Büyük Millet Meclisi, BM Güvenlik Konseyi kayıtları, İsrail Savunma Kuvvetleri, Lübnan hükümeti, MSCI, Kamuyu Aydınlatma Platformu, Sermaye Piyasası Kurulu, UNSMIL, Ermenistan Başbakanlığı, Turkish Cargo, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Türk Devletleri Teşkilatı, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Kosova Başbakanlığı, Reuters, Associated Press, Bosphorus News inceleme ve habercilik çalışmaları.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 15 Kasım 2026: Romanya, Dört Geminin Vurulması Üzerine Seyir Uyarısı Verdi.

