Bosphorus News Jeopolitik Masası
Erdoğan, Gazze'ye barınma üniteleri göndermeye hazır olduklarını açıklarken fon soruşturması banka yönetimlerine ve şirketlerin mülkiyet yapısına uzandı.
18 Kasım 2026'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'deki yatırım fonu soruşturmasında 136 kişinin tutuklu olduğunu açıkladı ve Müslüman ülkelere Gazze konusunda İsrail'e baskıyı artırma çağrısı yaptı. Bulgaristan makamları Karadeniz kıyıları açıklarında hasar gören ikinci ticari gemiyi soruştururken, Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti yeniden başlayan deniz tabanı araştırmalarının ardından hükümetler arası zirvede buluştu. Körfez ülkelerinden de yeni İran saldırılarına ilişkin açıklamalar geldi.
Erdoğan'ın Meclis konuşması | Gazze, fon soruşturması ve iç politika
Gazze | İsrail'e baskı çağrısı ve barınma üniteleri önerisi
AK Parti TBMM Grup Toplantısı'nda konuşan Erdoğan, kış yaklaşırken Gazze'deki yaşam koşullarının daha da ağırlaştığını söyledi. İsrail'i insani yardım girişlerini kısıtlamakla suçlayarak Müslüman ülkelerin İsrail üzerindeki baskıyı artırmasını istedi.
Türkiye'nin Gazze'ye konteyner tipi barınma üniteleri göndermeye ve insani yardımı sürdürmeye hazır olduğunu belirtti. Ancak sevkiyat tarihi, gönderilecek ünite sayısı, geçiş noktası veya dağıtım planı açıklamadı. Yardımın ulaştırılması için Gazze'ye giriş güzergâhı ve bu güzergâhın kullanımına ilişkin izinlerin belirlenmesi gerekiyor.
Yatırım fonları | Tutuklu sayısı ve yatırımcı ödemeleri
Erdoğan, yatırım fonlarına ilişkin soruşturmada şüpheli sayısını 500 olarak verdi. Bunların 136'sı tutuklu, 285'i adli kontrol altında bulunuyor. Devlet Denetleme Kurulunun ilk incelemesini tamamladığını söyleyen Erdoğan, piyasa suistimali iddialarının üzerine gidileceğini bildirdi. Aynı gün savcılık, bankacılık düzenleme kurumunun eski başkanı Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma yürütülebilmesi için bakanlıktan izin istedi. Kavcıoğlu hakkındaki işlem henüz soruşturma öncesi izin aşamasındaydı.
Erdoğan'ın aktardığına göre fon tasfiyeleri kapsamında yatırımcılara dağıtılan tutar yaklaşık 161 milyar liraya ulaştı. Bu süreçte 371 bin 21 kişi başlangıçta yatırdığı net tutarın tamamını geri aldı. Etkilenen 131 fonun 110'unda yatırımcı başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme tamamlandı. Dağıtılan toplam para ile yatırımının tamamını geri alan kişi sayısı, tasfiyenin farklı göstergelerini oluşturuyor.
Emeklilik, konut ve iktidarın siyasi bilançosu
Erdoğan, yaş ve prim ödeme gün sayısını dikkate alan, Türkiye'deki 17 milyonu aşkın emeklinin tamamını kapsaması hedeflenen bir düzenleme hazırladıklarını söyledi. Düzenlemenin TBMM'nin desteğiyle 2027 başlamadan çıkarılmasını hedeflediğini belirtti. Ödeme tutarları ve nihai hesaplama yöntemi açıklanmadı; uygulama için yasal düzenleme gerekiyor.
Hükümetin 2027 bütçe teklifinde deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dayanıklılığın artırılması için 769 milyar lira öngörüldüğünü bildirdi. Bu tutar yeni kurulmuş bir fon değil, bütçe ödeneği. Erdoğan ayrıca 2023 depremlerinden sonraki yeniden inşa faaliyetlerini, 500 bin konutluk sosyal konut programını ve AK Parti'nin Kasım 2002'den bu yana geçen 24 yıllık iktidar dönemini değerlendirdi.
Karadeniz | BETUL 8'in ardından GAS HUSKY de Bulgaristan açıklarında vuruldu
Liberya bayraklı sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşıyıcısı GAS HUSKY, 17 Kasım'da Bulgaristan'ın Karadeniz kıyıları açıklarında hasar gördü. Sabah saatlerinde gemiden acil durum sinyali alınması üzerine bölgeye askeri ve sivil arama-kurtarma hava araçları yönlendirildi. Bulgaristan denizcilik makamları operasyonun tamamlandığını ve 19 mürettebatın tamamının kurtarıldığını doğruladı.
Olay, Romanya'dan Mısır'a buğday taşırken 16 Kasım'da alabora olan Somali bayraklı BETUL 8 gemisinin ardından yaşandı. Önceki geminin 12 kişilik mürettebatı da kurtarılmıştı. Bazı denizciler gemiye insansız deniz araçlarının çarptığını anlattı; Bulgaristan soruşturması saldırıdan sorumlu tarafı henüz belirlemedi. GAS HUSKY'nin hangi silahla vurulduğu, hasarın nasıl oluştuğu ve saldırının sorumlusu da inceleme konusu.
Bulgar askerî yetkililer ilk açıklamalarında GAS HUSKY'nin battığını bildirdi. İşletmeci şirket ise kurtarma sırasında geminin ağır hasarlı, güç kaybetmiş ve sürüklenir durumda olduğunu aktardı. Reuters'ın 18 Kasım'da görüştüğü bir yetkili mühimmat isabetlerinden söz etti. Geminin son durumunu bağımsız olarak kesinleştiren bir kayıt bulunmuyor.
Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'na bağlı gemiler BETUL 8 için yapılan acil yardım çağrısına karşılık verdi. Grubun sürekli görevi mayın tehdidiyle mücadele; ticari gemilere yönelik saldırıları önlemek için genel bir müdahale yetkisi bulunmuyor. Fidan, 16 Kasım'da Rusya'nın Ukrayna ile kalıcı bir anlaşma öncesinde geçici deniz seyrüseferi düzenlemesine karşı çıktığını açıklamıştı. Kıyı ülkelerinin kurtarma kapasiteleri faal olsa da ticari gemileri bu tür saldırılardan koruyacak ortak bir bölgesel mekanizmada uzlaşı sağlanmış değil. BETUL 8'in kurtarılması ve mürettebatın anlatımları daha önce ayrıntılı olarak ele alındı.
Ege ve GSI | Fransız araştırmalarının ardından Kıbrıs-Yunanistan zirvesi
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, 18 Kasım'da Lefkoşa'da dördüncü hükümetler arası zirveyi gerçekleştirdi. İki lider, Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında kurulması planlanan elektrik bağlantısı Great Sea Interconnector (GSI) projesinin ilerlediğini söyledi ve deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlamasını memnuniyetle karşıladı. Ortak bildiride enerji iş birliğinin yanı sıra dijital politika, eğitim ve sivil koruma konuları da yer aldı.
Fransız bayraklı Abeille Marengo, Kaşot (Kasos) ve Kerpe (Karpathos) güneydoğusundaki ilk araştırma turunu 16 Kasım'da tamamlamıştı. Çalışmalar, Türkiye ile Yunanistan'ın örtüşen kıta sahanlığı iddialarının bulunduğu bir sahada yürütüldü. Ankara, kendi kıta sahanlığı saydığı alanlardaki araştırmalar için onayının gerektiğini savunuyor; Atina bu görüşü reddediyor. Önceki telsiz temasları tarafların hukuki pozisyonlarını değiştirmedi. Yunan diplomatik kaynaklarına göre Fidan ile Yerapetritis, 16 Kasım'daki Brüksel görüşmesinde GSI ve Libya dosyalarını ele aldı.
Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti, GSI için 25 milyon avroluk ödemenin yapılmasına yönelik işlemlerin 17 Kasım'da başlatıldığını açıkladı. Paranın aktarıldığını doğrulamadı. Bundan sonraki aşamada işletmecinin araştırma takvimi ve faaliyet alanları için yayımlanacak seyir duyuruları belirleyici olacak. Zirvenin ortak bildirisi de bakanlar görüşmesi de Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir deniz yetki alanı anlaşması veya Yunan basınının sözünü ettiği Fransız diplomatik mesajının içeriğini ortaya koymadı.
Yunan basınının aktardığı 17 Kasım tarihli askerî kayıtlarda dört Türk F-16 savaş uçağı ile beş insansız hava aracı yer aldı. Atina, 10 ulusal hava sahası ihlali, dokuz hava trafik kuralı ihlali ve bir hava karşılaşması kaydettiğini ileri sürdü. Bunlar Yunan askerî makamlarının sınıflandırmaları. Türkiye, Yunan karasularının altı deniz mili olduğu bölgelerde 10 deniz millik hava sahası iddiasına itiraz ediyor. Uçuş bilgi bölgesi kuralları ulusal hava sahasının sınırlarını belirlemiyor. Söz konusu uçuşların Abeille Marengo ile doğrudan operasyonel bağlantısını ortaya koyan kamuya açık bir kayıt yok.
Kıbrıs diplomasisi | Gümrük Birliği koşulu, siyasi eşitlik ve geçiş kapıları
Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, 17 Kasım'da yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliğinin modernizasyonu görüşmelerini kolaylaştırabileceklerini, ancak bunun için Kıbrıs müzakerelerinin 2017'de Crans-Montana'da kalınan aşamadan esaslı biçimde yeniden başlaması gerektiğini söyledi. Avrupa Komisyonu aynı yönde bir teklif açıklamadı; Türkiye de bu koşulu kabul etmiş değil.
Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman, yenilenecek müzakerelerde siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık konularının en başta ele alınmasını istiyor. Türkiye'nin Kıbrıs meselesindeki yakın rolüne karşın görüşmelerin Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum tarafları arasında doğrudan yürütülmesi gerektiğini savunuyor. Bu taleplerin hangi müzakere usulüyle karara bağlanacağı henüz netleşmedi.
9 Kasım'da gündeme gelen Akıncılar/Louroujina-Limya/Lympia ve Kambo/Kampos-Gemikonağı/Karavostasi geçişleri için teknik görüşmeler sürdü. Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti, Birleşmiş Milletler gözetiminde yapılabilecek yeni liderler görüşmesinden önce Haspolat/Mia Milia ve Athienou-Pyroi geçişlerinde de ilerleme sağlanmasını önerdi. Yol bağlantıları, kontrol noktalarının işleyişi ve açılış tarihleri konusunda karar alınmadı. Başbakan Ünal Üstel, hükümet onayı gerektiren önlemlerde Bakanlar Kurulunun yetkisini vurguluyor. Bu mesele 19 maddelik öneri paketi ve geçiş kapıları tartışmasında da gündeme gelmişti.
Miçotakis, 18 Kasım zirvesinde BM öncülüğünde iki bölgeli, iki toplumlu federasyon temelinde müzakerelerin yeniden başlamasını destekledi. Hristodulidis ise sonraki BM temaslarının ardından daha geniş katılımlı bir toplantıya doğru ilerleme çağrısı yaptı. Gün sonunda taraflar yeni toplantı için üzerinde anlaşılmış bir tarih veya gündem açıklamamıştı.
Kıbrıs'ta güvenlik ve altyapı | Tampon bölge ve deniz denetimi
Kıbrıs Cumhuriyeti Savunma Bakanı Vasilis Palmas, 16 Kasım'da Avlona yakınlarında yaşanan olayın ardından Birleşmiş Milletler Kıbrıs Barış Gücünden (UNFICYP) daha kararlı bir tutum istedi. Barış Gücü, personelinin tampon bölgeye müdahale ettiğini ve tarafların başka bir olay yaşanmadan ayrıldığını açıklamıştı. Kıbrıs Rum basınındaki ek mülkiyet iddiaları BM tarafından doğrulanmadı.
18 Kasım zirvesinde Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti, güvenlik personelinin eğitimine yönelik iki niyet beyanı imzaladı. İlk düzenleme, gerekli işlemler tamamlandıktan sonra 2027-2028 akademik yılından itibaren Kıbrıs Cumhuriyeti polis personelinin Yunan Polis Akademisi bünyesindeki subay okulunda eğitim görmesini öngörüyor. İkincisi, kuruluş çalışmaları devam eden Kıbrıs Cumhuriyeti Sahil Güvenlik teşkilatında görev alacak personel için Yunan deniz harp ve astsubay okullarında kontenjan ayrılmasını içeriyor. Belgeler eğitim iş birliğiyle sınırlı; faaliyete geçmiş yeni bir deniz gücü veya askerî konuşlanma ilan edilmedi.
Filo Jet kazasıyla bağlantılı şirketin işlettiği Şampiyon Melekler gemisi 17 Kasım'da motor arızası yaşadı. Geminin denetim geçmişine ilişkin incelemede, eylül ayında Türk Loydu tarafından yürütülen dört günlük sörvey ve Türkiye'de daha önce yapılan kontroller belgeleniyor. Yayımlanan denetim kayıtları, uzmanların hangi kusurları tespit ettiğini veya daha sonra hangi onarımların yapıldığını ortaya koymuyor. Son motor arızası tek başına denetim kusurunu ya da önceki feribot kazasıyla ortak bir nedeni kanıtlamıyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti, adanın elektrik üretimi ve şebeke kapasitesindeki kısıtlar sürerken enerji depolama yatırımlarını destekleyecek bir program hazırlıyor. Polonya ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında 17 Kasım'da yapılan savunma sanayii buluşmasında iş birliği imkânları görüşüldü; yeni bir tedarik sözleşmesi doğrulanmadı.
Türkiye-Libya deniz yetki alanları ihtilafı | Mısır'ın BM notası ve ABD Kongresi girişimi
Mısır'ın BM Genel Sekreterine gönderdiği 5 Kasım tarihli ve A/81/479 sayılı nota, 17 Kasım'da Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti basınında yeniden gündeme geldi. Kahire, Türkiye ile Libya'nın 2019'da imzaladığı deniz yetki alanları sınırlandırma mutabakatını, ilgili deniz yetki alanı iddialarını ve sonraki enerji düzenlemelerini reddeden tutumunu resmî kayda geçirdi. Nota, Mısır'ın diplomatik ve hukuki itirazını içeriyor; uluslararası mahkeme kararı niteliği taşımıyor.
Libya'nın resmî haber ajansı LANA, Temsilciler Meclisi Sözcüsü Abdullah Bliheg'e dayanarak 20 Ekim'de milletvekillerinin 2019'da Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını oy birliğiyle onayladığını bildirmişti. Parlamentonun 15 Kasım tarihli resmî yayınında yer alan 2026/13 ve 2026/14 sayılı kararlar ise 2020'de mutabakatları reddeden ve Türkiye ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören önceki kararları açıkça yürürlükten kaldırıyor. Yayımlanan kararların hüküm kısmı bu geri alma işlemlerini kayda geçiriyor; ayrıca yeni bir onay belgesi düzenlemiyor. Ankara mutabakatı yürürlükte kabul ederken Atina ve Kahire, kendi deniz yetki alanı iddiaları bakımından sonuçlarına itiraz ediyor. Libya parlamentosundaki işlemler bu itirazları ortadan kaldırmış değil.
ABD Temsilciler Meclisi üyeleri Gus Bilirakis ile Brad Schneider, Türkiye-Libya anlaşmasına karşı Washington'ın daha güçlü diplomatik girişimde bulunmasını ve Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ile Mısır'la istişare yürütmesini isteyen iki partili bir mektup için destek aradı. Edisyon kapanırken nihai imzacı listesi ve mektubun ABD Dışişleri Bakanına resmen iletilmesi bağımsız olarak doğrulanamadı. Taslak mektup ABD politikasını veya yasalarını değiştirmiyor. Kamuya açık belgeler, Kongre girişiminin Mısır'ın BM notasıyla eşgüdüm içinde hazırlandığını göstermiyor.
Körfez ve Hürmüz | İran Bahreyn'deki ABD tesisini hedef aldı, ABD Keşm'i vurdu
İran Devrim Muhafızları, 17 Kasım'da Bahreyn'deki Şeyh İsa Hava Üssünde bulunan bir Amerikan radar tesisini hedef aldığını açıkladı. Bahreyn saldırının önlendiğini bildirdi. Daha sonra bir ABD askerî yetkilisi, Amerikan kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'ndaki İran'a bağlı Keşm Adası'nda Devrim Muhafızlarına ait bir füze fırlatma tesisini vurduğunu doğruladı. Yetkili, saldırıyı Amerikan personeli ve varlıklarına yönelik eylemlere karşılık olarak nitelendirdi. Tarafların hasar değerlendirmeleri farklı.
Kuveyt, 18 Kasım'da düşmanca insansız hava araçlarını engellediğini açıklarken İran, Ali es-Salim Hava Üssündeki Amerikan İHA ve füze tesislerini hedef aldığını ileri sürdü. Bahreyn de yeni önleme faaliyetleri duyurdu. Saldırılar, çatışmadan zaten etkilenen deniz ticareti ve enerji sevkiyatı üzerindeki baskıyı artırdı. İsabet ve hasara ilişkin bilgiler, bağımsız kanıt ortaya çıkıncaya kadar tarafların açıklamalarıyla sınırlı.
Hürmüz'de daha önce haberleştirilen tanker olayı 16 Kasım'da meydana gelmişti; güncel tırmanışın arka planını oluşturuyor. Mekke Savunma İttifakı'nın hiçbir üyesi, 17-18 Kasım saldırıları nedeniyle ittifak mekanizmasının harekete geçirildiğini açıklamadı.
Türkiye-Suriye | Dört bakan savunmayı, sınır geçişlerini ve ulaştırmayı görüştü
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 17 Kasım'da Ankara'da Suriyeli mevkidaşları Esad Hasan Şeybani ve Murhaf Ebu Kasra ile görüştü. Görüşmelerde savunma iş birliği, Suriye devlet kurumlarının yeniden yapılandırılması ve ülkenin kuzeydoğusundaki düzenlemeler ele alındı. Fidan, Suriye devletinin otoritesi altında tek bir ulusal ordu kurulmasını ve ülkenin toprak bütünlüğünün korunmasını savundu.
Şeybani, Kamışlı-Nusaybin sınır kapısının yeniden açılmasına yönelik hazırlıkları ve Suriye'nin Ankara Büyükelçiliğinin aralık ayı başında faaliyetlerine dönmesi planını anlattı. Sınır kapısı henüz açılmamış, büyükelçilik de yeniden faaliyete geçmemişti. Şeybani ayrıca Türkiye'den Suriye ve Ürdün üzerinden Körfez'e uzanan demiryolu projesinin hızlandırılması konusunda mutabakat sağlandığını söyledi. Halep-Birecik elektrik bağlantısının onarımının tamamlandığını, kapasitenin 500 megavata yükseltilmesi için ilave çalışmalar öngörüldüğünü açıkladı.
Görüşmelerde doğalgaz ve elektrik şebekeleri, Fırat Nehri'nin suları, yatırım güvenceleri ve ikili ticaret de yer aldı. Fidan, Şam'da Türkiye-Suriye Üniversitesi kurulması planından söz etti. Dört bakanın toplantısı ve Nusaybin'in açılmasına ilişkin hazırlıklar önceki haberimizde ayrıntılı olarak incelendi.
Suriye Demokratik Güçlerinin (SDG) devlet yapılarına katıldığına ilişkin açıklamalar, birliklerin yapısı ve komuta yetkisi hakkındaki bütün soruları gidermiş değil. Türkiye, ABD ve Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanan Kürdistan İşçi Partisinin (PKK) silahsızlanmasının doğrulanması ise Türkiye'de ayrı bir kanuni sürece bağlı. Bu iki dosyanın usulleri birbirinden farklı.
Mekke Savunma İttifakı | İslamabad komitesi uygulama kurallarını hazırlıyor
Pakistan, Mekke Savunma İttifakı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin üçüncü toplantısına kasım sonuna doğru İslamabad'da ev sahipliği yapmayı planlıyor. Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, 16 Kasım'da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın ortak savunma yükümlülüklerini uygulamaya geçirecek prosedürler üzerinde çalıştığını açıkladı. Fidan, toplantı planını 17 Kasım'da doğruladı.
Üç hükümet ağustos ayında Suudi Arabistan'da kalıcı sekreterya kurulmasını kararlaştırmış, daha sonra emekli Pakistanlı Korgeneral Nauman Mahmud'u genel sekreter olarak atamıştı. Ekim ayındaki komite toplantısında, belirlenen kuvvet ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan'a hızla intikaline yönelik hazırlıklar, onaylanacak düzenlemeler ve ulusal yasalar çerçevesinde ele alındı. TBMM, 5 Kasım'da 7597 sayılı Kanun'la anlaşmanın onaylanmasını uygun buldu; kanun 14 Kasım'da yayımlandı. Anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesi için gerekli onay belgelerinin teslimi koşulu da bulunuyor.
Fidan, ittifakın kurumları işlerlik kazandıktan sonra başka devletlerin de kurucu üyelerin mutabakatıyla katılabileceğini söyledi. Yeni bir üye kabul edilmiş değil. İslamabad toplantısının ittifakın kurumsallaşma takviminde yer alan uygulama kurallarını geliştirmesi bekleniyor. Faaliyete geçmiş birleşik bir komuta yapısı henüz açıklanmadı.
COP31 Antalya | AB, Türkiye'nin 35x35 elektrikleşme hedefini destekledi
Türkiye'nin 31. Birleşmiş Milletler İklim Konferansı (COP31) Başkanlığı, 18 Kasım'da 75 ülkenin 35x35 elektrikleşme hedefini desteklediğini duyurdu. Girişim, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı amaçlıyor. Avrupa Birliği de Antalya'da hedefe destek verdi. Bu açıklamalar, konferansın nihai karar metni üzerindeki müzakerelerden ayrı. Metnin son biçimi ve finansman hükümleri üzerinde henüz uzlaşma sağlanmadı.
Yüzde 35'lik oran, toplam enerji tüketimi içinde elektriğin payına ilişkin; yeni elektrik üretiminin tamamının yenilenebilir kaynaklardan sağlanmasını öngörmüyor. Müzakerelerde şebeke kapasitesi, depolama, yatırım maliyetleri ve elektrikleşmenin temiz enerji üretimiyle ilişkisi tartışıldı. Arap Grubu, ülkelerin enerji tercihlerini fazlasıyla sınırladığını düşündüğü ifadelere karşı çıkarken AB, emisyon azaltımı ve enerji dönüşümü konusunda daha bağlayıcı taahhütler istedi.
İklim değişikliğine uyum finansmanı, ticaretle bağlantılı hükümler ve fosil yakıtlara ilişkin ifadelerde de görüş ayrılıkları sürdü. Yeni bir uyum finansmanı tahsisi onaylanmış değil. Türkiye'nin konferans başkanlığı, 20 Kasım için öngörülen kapanış öncesinde genel karar metni üzerindeki istişareleri sürdürdü.
Türkiye'deki fon soruşturması | Adil Katılım Bankası, kayyumlar ve piyasa gözetimi
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK), 17 Kasım'da aldığı 11601 sayılı kararla Adil Katılım Bankasının yönetimini Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) devretti. Ertesi gün yayımlanan karar, Bankacılık Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca temettü hakları dışında yönetim, denetim ve ortaklık haklarının TMSF'ye geçmesini öngörüyor. Ceza mahkemesi de 17 Kasım'da, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesine dayanarak banka ve bağlantılı üç şirkete TMSF'yi yönetim kayyumu olarak atamıştı. Bankacılık mevzuatına dayanan devir ile ceza yargılamasındaki kayyum kararı farklı hukuki işlemler.
Savcılık, bankanın kuruluş sermayesinin kaynağına, ticari dayanağı yetersiz olduğu iddia edilen kredilere, yatırım fonları ve borçlanma araçları üzerinden gerçekleştirilen işlemlere ilişkin iddiaları araştırıyor. Yine 17 Kasım'da alınan başka bir mahkeme kararıyla, tasfiye sürecindeki altı şirket dahil 21 şirkete TMSF kayyumu atandı. Adil Katılım Bankası'na ilişkin devir ve kayyum kararları ile 21 şirketi kapsayan diğer karar, şirketlerin ve varlıkların yönetimini ilgilendiriyor. Yatırımcılara geri ödeme ayrı bir mekanizmayla yürütülüyor. Bu tedbirler tek başına suçluluğun kanıtı değil.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, 17 Kasım'da 498 şüpheliden 129'unun tutuklu, 289'unun adli kontrol altında olduğunu açıkladı. Erdoğan'ın 18 Kasım'da verdiği rakamlar ise 500 şüpheli, 136 tutuklu ve 285 adli kontrol olarak kayda geçti. İki veri seti farklı tarihlerdeki soruşturma durumunu gösteriyor.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 18 Kasım'da eski BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma yürütülebilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığından izin istedi. Bakan Mehmet Şimşek ön inceleme için bakanlık müfettişlerini görevlendirdi. İznin verildiğine ilişkin bir açıklama yapılmadı. Kavcıoğlu, daha önce kişisel fon yatırımları ve rüşvet iddialarını reddetmişti.
Sermaye Piyasası Kurulu fon tasfiyelerini yönetiyor, savcılıklar ceza soruşturması kapsamındaki geri kazanım işlemlerini yürütüyor, BDDK ise Adil Katılım Bankası üzerinde kanuni yetkilerini kullandı. MSCI, ayrıca hisse sahipliği, fiili halka açıklık oranı ve alım satım işlemlerinin şeffaflığını inceliyor. Haziran 2027'de olası bir istişare Türkiye'nin piyasa sınıflandırmasını gündeme getirebilir; otomatik bir kategori düşürme kararı bulunmuyor.
NATO ve Avrupa savunması | İzmir'de uzay girişimleri, Ukrayna ve ASPIDES
NATO, 17 Kasım'da İzmir'deki NATO EDGE 26 toplantısında iki uzay girişimini tanıttı. STARLIFT, askerî uyduların gerektiğinde kısa sürede fırlatılması dahil ticari fırlatma hizmetlerine erişimi geliştirmeyi amaçlıyor. NATO'ya göre aralarında Türkiye'nin bulunduğu 10 müttefik ile Güney Kore, 29 Ekim'deki imza sürecinde projeye finansman sağlamayı kabul etti. İzmir'de duyurulan girişimin hazırlıkları daha önce başlamıştı; Türkiye'nin yeni bir uydu fırlatma sözleşmesi imzaladığı açıklanmadı.
NATO ile ABD Uzay Kuvvetleri, ticari uzay verilerinin ve hizmetlerinin daha hızlı satın alınmasına yönelik Global Data Marketplace mekanizmasını da başlattı. İlk alımların yörüngedeki faaliyetlerin izlenmesine odaklanması, NATO'nun Ramstein'daki uzay bileşeni için 2026 bitmeden ilk tedarikin yapılması öngörülüyor.
17 Kasım'da Brüksel'de savunma bakanları ve ortak ülkeler, Ukrayna'nın hava savunması ihtiyaçlarını, finansman ve tedarik seçeneklerini görüştü. Aynı gün AB toplantısında Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, Kızıldeniz'de ticari gemileri koruyan ASPIDES misyonuna yeterli sayıda üye ülkenin katkı vermediğini söyledi. Dendias'a göre operasyonel yükün önemli bölümü Yunanistan, İtalya ve Fransa'da kalıyor. ASPIDES'in görev ve faaliyet alanı, Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'ndan farklı.
ABD, 17 Kasım'da Türkiye'nin savunma sanayisini etkileyen Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) tedbirlerini kaldıran veya F-35 transferine izin veren yeni bir karar açıklamadı. S-400 bağlantılı yaptırımlar, F-35 transferine ilişkin kanuni koşullar ve KAAN için muhtemel motor tedariki ayrı hukuki ve tedarik dosyaları.
Türkiye'de silahsızlanma süreci | İYİ Parti'nin komisyon kararı
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 17 Kasım'da İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ile PKK'nın silahsızlanmasını izlemek üzere kurulması önerilen Meclis komisyonunu görüştü. Dervişoğlu, partisinin komisyonda yer almayacağını açıkladı. Komisyonun üyeliği ve yetkileri henüz kesinleşmemişti.
7595 sayılı Kanun, belirli adli işlemleri güvenlik makamlarının PKK ve bağlantılı yapıların fiili varlıklarını sona erdirip silahlarını teslim ettiğini doğrulaması koşuluna bağlıyor. Bu tespiti teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararının da Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Kanunda öngörülen doğrulama süreci henüz tamamlanmadı.
Türkiye-Ermenistan | İlk kargo seferinin ardından sınırın açılması çağrısı
Ermenistan Meclis Başkanı Ruben Rubinyan, 17 Kasım'da ülkesinin Türkiye ile sınırı hemen açmaya ve diplomatik ilişki kurmaya hazır olduğunu söyledi. Açıklama, Turkish Cargo'nun ilk tarifeli İstanbul-Erivan-İstanbul yük seferinden iki gün sonra geldi. Doğrudan hava kargo taşımacılığı başladı; kara sınırı ise kapalı.
Alican-Margara kara geçişi ile Kars-Gümrü demiryolu için altyapı hazırlıklarında ilerleme sağlandı. Geçişlerin açılması yine siyasi kararlara ve Ermenistan-Azerbaycan normalleşmesinin seyrine bağlı. Rubinyan karşılıklı olarak kararlaştırılmış bir açılış tarihi veya yeni sınır protokolü açıklamadı.
Bosphorus News Okuması
Karadeniz'de iki gün içinde yaşanan iki acil durum, ticari gemilerin korunmasının yalnızca kurtarma operasyonlarına bırakılamayacağını ortaya çıkardı. Bulgaristan, BETUL 8 ve GAS HUSKY'nin mürettebatını kurtardı; Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın ortak görev grubu ilk olayda donanma desteği için kullanılabildi. Ancak mayın karşı tedbirleri görev tanımı, ticari gemilere kimin refakat edeceğini veya saldırgan araçlara hangi makamın müdahale edeceğini belirlemiyor. Fidan'ın aktardığına göre Moskova'nın geçici seyrüsefer kurallarını reddetmesi, bu hukuki ve operasyonel boşluğun kapatılmasını güçleştiriyor. Kıyı devletlerinin erken uyarı, refakat ve müdahale usullerini oluşturup oluşturmayacağı, oluştururlarsa bunları hangi yetkiyle uygulayacakları hâlâ açık.
GSI, Türkiye ve Yunanistan kıta sahanlığı anlaşmazlığını çözmeden denizde ilerleyebiliyor. Abeille Marengo ilk araştırma turunu tamamladı; Kıbrıs-Yunanistan zirvesi de çalışmalara siyasi destek verdi. Fakat 25 milyon avroluk ödeme ayrı bir süreç, sıradaki Fransız bayraklı araştırma gemisinin faaliyetleri ise ayrı bir operasyonel sınama. Ödemenin fiilen yapılıp yapılmadığı, sonraki seyir bildirimleri ve gemilere verilecek talimatlar projenin hangi koşullarda ilerleyebildiğini gösterecek. Mısır'ın 5 Kasım tarihli BM notası Türkiye-Libya mutabakatına ilişkin hukuki ihtilafın sürdüğünü kayda geçiriyor. Bu belgelerin hiçbiri deniz yetki alanları sınırlandırma anlaşmasının yerine geçmiyor.
Kıbrıs'ta yeni müzakere turu, iki liderin dışında farklı makamlardan da karar gerektirecek. Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti, Türkiye-AB Gümrük Birliği sürecinde ilerlemeyi çözüm görüşmelerinin yeniden başlaması koşuluna bağladı; ancak AB müzakere sürecinin değiştirilmesi adanın dışındaki kurumların kararlarını da gerektiriyor. Erhürman siyasi eşitlik ile dönüşümlü başkanlığın baştan ele alınmasını isterken geçiş kapıları için yol, kontrol noktası ve Bakanlar Kurulu kararları bekleniyor. Sorumlu kurumları ve açılış tarihlerini gösteren resmî bir takvim kısa vadede en somut ölçüt olabilir. Kapıların açılması anayasal anlaşmazlık çözülmeden de mümkün; böyle bir adım iki tarafın uygulama kapasitesine dair sınanabilir bir kayıt yaratır.
Ankara-Şam görüşmeleri ile Mekke Savunma İttifakı, ayrı uygulama sınavlarıyla karşı karşıya. Suriye üzerinden Körfez'e ulaşması öngörülen demiryolu, sınır kapısı ve elektrik bağlantıları mühendislik çalışmaları, ulusal düzenlemeler ve güvenlik tedbirleri gerektiriyor. Üç ülkeli savunma ittifakının Türkiye'de onay kanunu bulunuyor ve sekretaryası oluşturuluyor; buna karşılık komuta, rıza ve hızlı intikal prosedürleri henüz tamamlanmadı. Nusaybin için açıklanacak açılış tarihi, imzalanacak demiryolu sözleşmeleri ve yayımlanacak sevk usulleri, siyasi taahhütleri ölçülebilir kararlara dönüştürecek.
Fon soruşturması portföy yönetiminden bankanın sahiplik yapısına ve şirketlerin idaresine uzandı. Erdoğan'ın açıkladığı geri ödeme rakamları yatırımcıların kayıplarının giderilmesi bakımından bir ilerleme ölçüsü sunuyor. TMSF kayyumlarını düzenleyen yargı kararları ise varlıkların nasıl değerlendiği ve alacaklı haklarının nasıl korunduğu sorularını da gündeme getiriyor. MSCI'ın işaret ettiği sorun ayrı: Şirketlerin nihai ortaklık yapıları, gerçek halka açıklık oranları ve işlemlerin denetlenmesi. Yatırımcıların güvenilir değerlemelere, sahiplik kayıtlarına ve uygulanmış denetim kararlarına erişimi hâlâ önem taşıyor.
Yetmiş beş ülkenin desteği, Türkiye'nin COP31'deki 35x35 girişimine güçlü bir diplomatik taban sağladı. Ancak bu destekler konferansın nihai kararını belirlemiyor. Ülkeler enerji tercihleri, finansman ve uygulama koşulları üzerinde uzlaşmış değil. Arap Grubu bazı hükümleri ulusal enerji seçeneklerini gereğinden fazla sınırlayıcı bulurken kaynakları daha kısıtlı ülkeler yeni üretim kapasitesi, elektrik şebekeleri ve depolama yatırımlarının maliyetini karşılamak zorunda. Bu nedenle asıl ölçüt destek veren ülke sayısından çok hedefe karşılık gelen finansman düzenlemeleri olacak. Nihai karar metninde hangi taahhütlerin üstlenildiği ve hangilerinin gönüllü kaldığı açıkça görülebilmeli.
Kaynaklar: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Resmi Gazete, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Bulgaristan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı, Bulgaristan Savunma Bakanlığı, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Adalet ve Kamu Düzeni Bakanlığı ve Hükümet Sözcülüğü, Yunanistan Başbakanlığı ve Savunma Bakanlığı, Kıbrıs Haber Ajansı, KKTC Cumhurbaşkanlığı, Libya Temsilciler Meclisi, Libya Haber Ajansı, Birleşmiş Milletler, NATO, Avrupa Komisyonu, COP31 Başkanlığı, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Suriye Arap Haber Ajansı, Ermenistan Kamu Radyosu, Reuters, Associated Press, Bosphorus News inceleme ve habercilik çalışmaları.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 16 Kasım 2026: BETUL 8 Bulgaristan Açıklarında Battı.

