Bosphorus News Jeopolitika Masası
Kıbrıs'ta liderler ilk haftalık takip görüşmesini 2 Eylül'e sabitlerken siyasi eşitlik ve güven başlıkları açık kaldı. Türkiye Rodos'ta planlanan İHA üssüne karşı çıktı, Kerpe'deki Patriot bataryasının Girit'e taşınmasını ise olumlu karşıladı. Karadeniz'de drone saldırıları tarifeli konteyner taşımacılığını da doğrudan etkilemeye başladı.
Kıbrıs
Liderler 2 Eylül'de Yeniden Masada, Güven ve Siyasi Eşitlik Dosyaları Açık
Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis, Birleşmiş Milletler ara bölgesinde 2 Eylül saat 15.00'te yeniden bir araya gelecek. Böylece çarşamba günü yaklaşık üç saat süren görüşmede üzerinde uzlaşılan haftalık temas takviminin ilk tarihi de belirlenmiş oldu.
Sivil Toplum Danışma Organı da perşembe günü somutlaşmaya başladı ve Kıbrıs Türk tarafı Yönlendirme Komitesi için belirlediği beş ismi açıkladı. Mekanizma, 26 Ağustos'ta kararlaştırılan haftalık görüşme düzeninin somut başlıklarından biriydi. Yeni geçiş noktaları, mayınların temizlenmesi ve müzakere metodolojisi ise ortak açıklamada çözüme bağlanmadı.
Erhürman görüşme sonrasında daha ayrıntılı bir liste ortaya koydu. Mayın temizliği, yeni geçiş noktaları, karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık hakları, spor, düzensiz göç ve doğal afetlere karşı ortak mekanizmaları ilerleme sağlanabilecek alanlar arasında saydı. Siyasi eşitliğin çözümün diğer unsurları karşılığında pazarlık konusu yapılamayacağını, bu başlık netleşmeden metodolojinin geri kalanı ile özlü müzakere konularında ilerlenemeyeceğini söyledi.
Kıbrıs Türk tarafındaki uluslararası spor ve kültür faaliyetlerine yönelik müdahaleler de güven tartışmasının doğrudan parçası haline geldi. Erhürman, FC Barcelona lisanslı gençlik futbol kampının engellenmesine yönelik girişimleri güven artırıcı önlemlerin amacıyla bağdaşmayan örneklerden biri olarak gündeme getirdi. Perşembe günü itibarıyla FC Barcelona'nın Lefkoşa kampını duyurduğu resmi sayfada etkinlik bilgileri artık görünmüyordu. Kulüp ise kampın iptal edildiğini doğrulayan kamuya açık bir açıklama yapmadı.
BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar'ın eylül başında adaya dönmesi bekleniyor. Yeni bir gayriresmi 5+1 toplantısı için henüz tarih yok. BM, genişletilmiş formata geçmeden önce güven artırıcı önlemler, metodoloji ve özlü başlıklarda ilerleme görmek istiyor.
Ege
Türkiye Rodos İHA Üssüne Karşı Çıktı, Patriot'un Kerpe'den Çekilmesini Olumlu Karşıladı
Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Yunanistan'ın Rodos'ta kurmayı planladığı insansız hava aracı (İHA) üssüne perşembe günü itiraz etti. Ankara, yeni askeri tesisin Rodos'un uluslararası anlaşmalardan kaynaklandığını savunduğu gayriaskeri statüsüyle bağdaşmayacağını ve Ege'de istikrara zarar vereceğini belirtti.
MSB, Kerpe'deki Yunan Patriot hava savunma bataryasının Girit'e taşınmasına ise farklı yaklaştı ve kararı Ankara'nın Kerpe'de yanlış bulduğu askeri konuşlanmadan geri dönüş yönünde olumlu bir adım olarak değerlendirdi.
Yunan askeri verileri aynı gün Ege'deki Türk hava hareketliliğinde artış gösterdi. Bir CN-235 deniz karakol uçağı ile beş İHA kuzeydoğu, orta ve güneydoğu Ege'de uçuş yaptı. Yunanistan Genelkurmay Başkanlığı 13 hava sahası ihlali ve Atina Uçuş Bilgi Bölgesi (FIR) kurallarına ilişkin sekiz ihlal kaydetti. Silahlı uçak veya angajman bildirilmedi.
Hava ve Füze Savunması
Suudi Arabistan'daki Yunan Patriot Bataryası Üç Füze Ateşledi
Suudi Arabistan'da Yunan askeri personeli tarafından işletilen Patriot bataryası perşembe sabahı birden fazla düşman İHA'sına karşı üç füze ateşledi. Yunan güvenlik kaynaklarına göre hedefler Suudi hava savunma unsurlarıyla koordineli şekilde imha edildi.
Bu, Yunan personelinin işlettiği bataryanın temmuz ayından bu yana dördüncü operasyonel angajmanı oldu. Yunanistan, Suudi enerji altyapısının korunmasını amaçlayan anlaşma kapsamında Patriot sistemini 2021'den beri ülkede tutuyor.
Angajman, Yunanistan'ın kendi yakın çevresindeki başka bir Patriot konuşlandırmasını ters yönde değiştirdiği gün yaşandı. Kerpe'deki batarya Girit'e taşınırken Ankara bu kararı açık biçimde olumlu karşıladı.
Karadeniz
Drone Saldırısı Sonrası MSC Novorossiysk Rezervasyonlarını Durdurdu
Mediterranean Shipping Company (MSC), MSC Ulsan III konteyner gemisinin Rusya'nın Karadeniz'deki Novorossiysk Limanı'na giderken drone saldırısına uğramasının ardından limana ve limandan yeni yük rezervasyonlarını askıya aldı.
MSC saldırının tarihini açıklamadı. Şirket, düzenli haftalık Novorossiysk servisinin güvenli biçimde yeniden başlayabileceği koşullar oluşana kadar rezervasyonların kapalı kalacağını müşterilerine bildirdi ve ithalat-ihracat alternatifleri için Rusya'daki acentesine yönlendirdi.
Karar, savaşın deniz taşımacılığı üzerindeki maliyetini tarifeli konteyner hatlarına doğrudan taşıdı. Tankerler, dökme yük gemileri ve açık deniz enerji altyapısı daha önce benzer güvenlik olaylarından etkilenmişti.
Bulgaristan Yedi Mayın Avcısı Alıyor, Romanya F-18'leri Havalandırdı
Bulgaristan, Belçika ve Hollanda'dan toplam yedi mayın avlama gemisi alınmasını onayladı. Böylece Türkiye-Romanya-Bulgaristan Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nun, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinden sonra bölge sularına yayılan mayın tehdidine karşı kapasitesi genişliyor.
Üç gemi Hollanda ile doğrudan anlaşmayla, dört gemi ise Belçika, Hollanda ve Bulgaristan'ı kapsayan ayrı bir düzenlemeyle alınacak. Paket yenileme, ekipman, yedek parça ve mürettebat eğitimini de içeriyor.
Romanya'da askeri radarların Ukrayna sınırı yakınında hava hedefleri tespit etmesi üzerine Tulcea bölgesinde perşembe günü yeni alarm verildi. NATO'nun Geliştirilmiş Hava Polisliği görevi kapsamında Mihail Kogalniceanu Hava Üssü'nde bulunan iki İspanyol F-18 ile bir Romanya IAR-330 Puma SOCAT helikopteri havalandırıldı.
Alarm saat 11.54'te sona erdi. Romanya Savunma Bakanlığı ülke hava sahasına giriş tespit edilmediğini açıkladı.
Suriye
Türkiye SDF'nin Feshini Olumlu Karşıladı, Silah Doğrulama Dosyası Açık Kaldı
Milli Savunma Bakanlığı, Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDF) feshedilmesini ve Suriye devlet kurumlarına entegrasyonunu memnuniyetle karşıladı. MSB gelişmeyi Suriye'nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün korunması ile "tek devlet, tek ordu" anlayışının güçlenmesi açısından olumlu değerlendirdi.
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), mevcut askeri iş birliği anlaşması kapsamında Suriye ordusuna desteğini sürdürecek. Bu destek terörle mücadele kapasitesinin artırılmasını da kapsayacak.
SDF'nin fesih açıklaması Türkiye'nin kendi doğrulama sürecini tek başına tamamlamıyor. 7595 sayılı Kanun'a bağlı doğrulama mekanizması kapsamında Türk güvenlik kurumlarının, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK), Kürdistan Topluluklar Birliği'nin (KCK) ve Ankara'nın bunlarla bağlantılı gördüğü yapıların örgütsel varlıklarını sona erdirdiğini ve silah bıraktığını ayrıca tespit etmesi gerekiyor.
MSB ayrıca Türkiye'ye Suriye-İsrail arasında kurulması planlanan çatışmasızlık mekanizmasına katılım konusunda ABD'den resmi bir talep gelmediğini açıkladı. Ankara, Washington'ın bu yöndeki çalışmalarını izliyor. Resmi teklif gelmesi halinde konu ilgili kurumlar tarafından değerlendirilecek.
Enerji ve Altyapı
Atina: Yunanistan-Kıbrıs Denizaltı Elektrik Bağlantısı İçin Türkiye'nin İzni Gerekmiyor
Yunanistan, Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki Great Sea Interconnector (GSI) denizaltı elektrik bağlantısının deniz tabanı çalışmalarını tamamlamak için Türkiye'den izin alınmasına ihtiyaç olmadığını savunuyor. Proje böylece Kasos açıklarındaki önceki araştırma faaliyetlerini durduran deniz yetki alanı anlaşmazlığına yeniden yaklaşıyor.
Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Tasos Chatzivasileiou, projenin planlandığı şekilde ilerlediğini ve Atina'nın barışçıl altyapı projesi olarak gördüğü çalışma için uluslararası hukukun Türkiye'den izin alınmasını gerektirmediğini söyledi. Kathimerini'ye konuşan Türk kaynaklar ise Ankara'nın denizaltı kablolarına veya uluslararası bağlantı projelerine kategorik olarak karşı olmadığını, ancak Türkiye'nin egemen hak veya yetki iddiasında bulunduğu deniz alanlarına giren gemiler için diplomatik koordinasyon beklendiğini belirtti.
Yunanistan Bağımsız Elektrik İletim Operatörü'ne (ADMIE) atfedilen bilgilere göre gerekli deniz tabanı araştırmalarının yaklaşık yüzde 60'ı tamamlandı. Kalan bölümün bir kısmı Türkiye ile Yunanistan'ın deniz yetki alanı iddialarının çakıştığı sulardan geçiyor.
Projenin ticari yapısı da önceki araştırma girişiminden bu yana değişti. Fransız altyapı yatırım grubu Meridiam, 5 Ağustos'ta GSI proje şirketinin çoğunluk hissedarı oldu. ADMIE, GSI ve kablo üreticisi Nexans da kalan deniz tabanı çalışmalarını hızlandırmak amacıyla yeni bir anlaşma imzaladı.
Girit ile Kıbrıs arasındaki yeni çalışmalar için NAVTEX seyir duyurusu yayımlanması bekleniyor ve yarım kalan araştırmayı bir Fransız gemisinin devralması planlanıyor. Kasos açıklarına dönüş hazırlığı, projeyi 2024'te Türk ve Yunan savaş gemilerinin araştırma gemisinin çevresinde bulunduğu aynı sulara yeniden taşıyor.
Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti, adaların münhasır ekonomik bölge (MEB) ve kıta sahanlığı dahil deniz yetki alanları oluşturduğu tezini Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (BMDHS) dayandırıyor. Sözleşmeye taraf olmayan Türkiye ise Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'de adalara tanıdığı kıta sahanlığı ve MEB'in kapsamına itiraz ediyor.
Körfez ve Hürmüz
Tanker Vuruldu, İran ile Umman Boğaz Düzenlemesini Müzakere Ediyor
Hürmüz Boğazı'ndaki bir tanker, Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları'nın (UKMTO) açıklamasına göre kimliği belirlenemeyen bir mühimmatla vuruldu. Gemide çıkan yangın söndürülürken mürettebatın güvende olduğu bildirildi.
İran ve Umman, boğazdaki seyrüsefer düzenlemesinin ayrıntılarını hala müzakere ediyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan (IRGC) bir sözcü kontrol ve gelir paylaşımı konusunda anlaşmaya varıldığını açıklarken, üst düzey bir İranlı kaynak daha sonra Reuters'a düzenlemenin kesinleşmediğini ve ayrıntılar üzerindeki görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
İran tarafından ortaya konulan modellerden biri, Basra Körfezi'ne giren ticari gemilerin İran sularından, çıkış yapan gemilerin ise İran ve Umman sularından geçmesini öngörüyor. Askeri gemiler düzenlemenin dışında tutulacak. Görüşmeler mayın temizliğini ve uzun vadeli geçiş yönetimini de kapsıyor.
Boğazdaki trafik çarşamba günü sınırlı ölçüde arttı. Geçiş yapan emtia taşıyan gemi sayısı bir önceki gün sekizken 10'a yükseldi. Son 10 günlük ortalama ise 15 seviyesinde.
Fiziksel geçişin açılması ticari operatörler açısından mali ve hukuki riski ortadan kaldırmıyor. Washington'ın İran'ın geçiş yönetiminde rol alan kurumlarıyla işlemlere ilişkin yaptırım uyarısı, koridor açık olsa bile sigortacıları, gemi sahiplerini ve ticaret şirketlerini etkileyebilecek ayrı bir dosya oluşturuyor.
Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman bin Casim Al Sani de gerilimin düşürülmesi, ABD-İran diyaloğunun yeniden başlaması ve Hürmüz'de seyrüsefer serbestisi için perşembe günü Tahran'a gitti.
Balkanlar
SEEBRIG Karargahı Yeniden İstanbul'da
Güneydoğu Avrupa Tugayı (SEEBRIG) karargahını İstanbul'a taşıdı. Böylece çok uluslu askeri oluşum, karargah çekirdek personelinin 2007-2011 döneminde görev yaptığı Türkiye'ye geri dönmüş oldu.
Karargah artık General M. Mazlum İskora Kışlası'nda bulunuyor. 1999'da kurulan bölgesel askeri iş birliği yapısında Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya'dan personel görev yapıyor.
SEEBRIG'in İstanbul'a dönüşü, karargahı NATO Hızlı Konuşlandırılabilir Kolordusu-Türkiye ile aynı şehirde buluştururken çok uluslu personele mevcut NATO komuta ve eğitim altyapısına yakın çalışma imkanı sağlıyor.
İsrail-Lübnan Hattı
İsrail'in Güney Lübnan'daki Saldırıları Sürüyor
İsrail savaş uçakları perşembe günü Güney Lübnan'da, Nebatiye'nin doğusundaki Ali el-Tahir bölgesi dahil yeni saldırılar düzenledi.
L'Orient Today ayrıca iki İsrail Merkava tankı ile diğer askeri araçların yerleşimin sürdüğü sınır kasabası Kfar Şuba yakınlarına ilerlediğini bildirdi. Bu kara hareketi şu aşamada yerel haberciliğe dayanıyor ve Bosphorus News tarafından bağımsız olarak doğrulanmış değil.
Sahadaki askeri faaliyet, İsrail'in çekilmesi ile Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını birbirine bağlayan diplomatik sürecin henüz tamamlanmadığı bir dönemde devam ediyor.
Bosphorus News Okuması
Kasos dosyası 2024'te araştırmayı durduran noktaya yeniden yaklaşıyor. Atina Türkiye'nin izninin gerekmediğini söylüyor; Ankara ise kendi yetki iddiasındaki deniz alanlarında faaliyet gösterecek gemiler için koordinasyon istiyor. Projenin artık yeni bir çoğunluk hissedarı, yeni araştırma anlaşması ve beklenen yeni NAVTEX'i var. Çalışmanın tamamlanmayan bölümü ise yine aynı tartışmalı sulardan geçiyor.
Karadeniz'de risk hesabını artık yalnız devletler yapmıyor. Bulgaristan mayın avlama kapasitesini büyütürken Romanya NATO uçaklarını havalandırıyor; MSC ise bir konteyner gemisinin vurulmasının ardından Novorossiysk rezervasyonlarını durdurdu. Deniz güvenliğine daha fazla askeri kapasite eklemek tehdidi azaltabilir, ancak ticari bir şirketin o riski kabul etmesini sağlamıyor.
Kıbrıs'ta haftalık takvim ve ilk yeni görüşme tarihi var. Siyasi eşitlik, geçiş noktaları ve yeni bir 5+1 toplantısının koşulları ise hala açık. Suriye'de SDF kurumsal olarak feshedildi, ancak Türkiye'nin iç hukuk ve güvenlik süreci PKK/KCK ve bağlantılı yapılar konusunda ayrıca doğrulama yapılmasını gerektiriyor.
Kaynaklar: Birleşmiş Milletler Kıbrıs İyi Niyet Misyonu, Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, Yunanistan Genelkurmay Başkanlığı, Romanya Savunma Bakanlığı, Yunan hükümet açıklamaları, Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları, Reuters, eKathimerini, Lloyd's List, SEEBRIG, L'Orient Today, Bosphorus News inceleme ve haberciliği.
Dünün brifingini okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 26 Ağustos 2026.