Bosphorus News Jeopolitik Masası
24 Ekim 2026'da Libya'nın Trablus yönetimi, Mısır'ın deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarını görüşmeye hazır olduğunu bildirdi. Türkiye, Kahire'yle ayrı bir sınırlandırma anlaşması önerisini yinelerken Yunanistan–Kıbrıs elektrik bağlantısının tamamlanma hedefi 2031'e kaydı. Kıbrıs Türk tarafı vatandaşlık ve Schengen sorunlarını Brüksel'e taşıdı; Türkiye'deki fon soruşturmasında 15 kişi daha tutuklandı.
Doğu Akdeniz | Deniz Yetki Alanları ve Kıbrıs
Dibeybe, Mısır'ın deniz yetki alanı itirazlarını görüşmeye hazır
Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Reşad ile görüşmesinde Kahire'nin Akdeniz'deki deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarını ele almaya hazır olduklarını bildirdi. Trablus hükümeti, 24 Ekim'de duyurduğu görüşmeye ilişkin bir müzakere takvimi veya yeni sınırlandırma önerisi açıklamadı.
Temas, Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin daha önce karşı çıktığı 2019 Türkiye–Libya deniz yetki alanları mutabakatını onaylamasının ardından geldi. Mısır, İstanbul'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yapılan görüşmede bu karara itiraz etmişti.
Güler: Mısır, Türkiye'yle anlaşırsa 15 bin kilometrekare daha fazla alan kazanabilir
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 23 Ekim'de yayımlanan televizyon röportajında Türkiye'nin Mısır'la deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşma yapmaya hazır olduğunu söyledi. Güler'e göre Kahire, Yunanistan'la yapabileceği bir anlaşmaya kıyasla yaklaşık 15 bin kilometrekare daha geniş deniz yetki alanı elde edebilir.
Bu rakam Ankara'nın hesabına dayanıyor; Mısır tarafından kabul edilmiş bir sınırı göstermiyor. Kahire, Atina'yla 2020'de kısmi bir deniz yetki alanları anlaşması imzalamıştı ve Türkiye–Libya mutabakatına yönelik itirazını sürdürüyor. Yeni sınır koordinatları veya müzakere tarihi açıklanmadı.
Dânâ, Brüksel'de Schengen ve Kıbrıslı Türklerin vatandaşlık sorunlarını gündeme getirdi
KKTC Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Mehmet Dânâ, Londra'da Birleşik Krallık parlamenterleriyle yaptığı görüşmelerin ardından Brüksel'de Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülke temsilcileriyle bir araya geldi. Cumhurbaşkanlığının 24 Ekim açıklamasına göre gündemde, karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık sorunları, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Schengen hazırlıkları ve Kıbrıslı Türklerin ticari, sportif ve kültürel faaliyetlerine yönelik kısıtlamalar vardı.
Dânâ, AB Konseyi Başkanlığı çevresi ile Avrupa Komisyonunun Schengen, iç güvenlik, göç ve genişlemeden sorumlu yetkilileriyle görüştü. Vatandaşlık başvuruları veya geçiş düzenlemeleri konusunda yeni bir AB taahhüdü açıklanmadı.
Enerji | Stratejik Altyapı
GSI'da Nexans'ın üretim takvimi 2028 ortasına uzandı, bitiş hedefi 2031'e kaydı
Fransız kablo üreticisi Nexans, Yunanistan–Kıbrıs elektrik bağlantısı Great Sea Interconnector (GSI) için 2026 öngörülerinde herhangi bir uygulama faaliyetine yer vermedi. Şirketin ilgili üretim kapasitesinin 2028 ortasına kadar başka bir projeyle dolması bekleniyor. Üst yönetici Julien Hueber, 22 Ekim'de yatırımcılara yaptığı açıklamada GSI çalışmalarının 2028'de yeniden başlayabilmesi için deniz tabanı araştırmaları, mühendislik ve finansmanda ilerleme sağlanması gerektiğini söyledi.
Kıbrıs Cumhuriyeti enerji düzenleyicisi de bağlantının tahmini tamamlanma tarihini Ocak 2030'dan Ocak 2031'e çekti. Deniz tabanı araştırmalarının yaklaşık yüzde 40'ı henüz tamamlanmadı; nihai maliyet de netleşmedi. Kaşot açıklarında araştırmaların yeniden başlamasına yönelik hazırlıklar ve Meridiam'ın çoğunluk ortaklığı girişimi, kablo üretimi için kesin bir yeniden başlama tarihi ortaya koymuş değil.
Cronos için 26 Ekim'de sözleşme töreni: Yüklenici ve bedel açıklanmadı
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Cronos doğal gaz sahasının altyapısına ilişkin mühendislik, tedarik, inşaat ve kurulum (EPCI) sözleşmesinin 26 Ekim'de imzalanmasının planlandığını duyurdu. Eni yöneticisi Guido Brusco'nun öğle saatlerindeki törenden önce Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile görüşmesi planlanıyor.
Duyuruda sözleşmenin yüklenicisi ve bedeli belirtilmedi. Eni, eylül ayında McDermott'a denizaltı altyapı sözleşmesi vermişti. Pazartesi günkü törenin bu sözleşmenin resmî imzası mı, yoksa ilave işleri de kapsayan bir düzenleme mi olduğu açıklığa kavuşmadı. Cronos'ta ilk gaz üretimi 2028'de hedefleniyor. Gazın Mısır'daki Zohr bağlantılı tesisler üzerinden Damietta sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminaline taşınması öngörülüyor.
Kıbrıs, Yunanistan ve Hukuk
PepsiCo'nun da davalı olduğu Mağusa mülkiyet davasında 144,15 milyon avro talep
Cyprofruta ile Cyprus Farming Company, Mağusa'daki bir fabrika ve arazinin Ektam Kıbrıs tarafından kullanıldığı iddiasıyla Lefkoşa'da PepsiCo'nun da aralarında bulunduğu 12 davalıya karşı dava açtı. Politis'in aktardığı dava dosyasında 9,15 milyon avro kira bedeli, yaklaşık 135 milyon avro da kullanım kaybı ve mahrum kalınan ticari kazanç için talep ediliyor.
İddialar hakkında henüz mahkeme kararı verilmedi. New York'taki bir temyiz mahkemesi, Ektam ile bağlantılı ancak faturalandırma konulu ayrı bir uyuşmazlıkta PepsiCo aleyhine açılan davanın reddini 7 Ekim'de onamıştı. Bu karar Mağusa'daki mülkiyet davasını sonuçlandırmıyor. Davalıların yeni davaya ilişkin görüşleri, habere konu dosyada yer almıyor.
Batı Trakya müftüleri: Atina'dan Ankara'ya "ikiyüzlülük" suçlaması
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin Batı Trakya'daki müftü atamalarına yönelik eleştirisini 24 Ekim'de "en hafif ifadeyle ikiyüzlülük" olarak niteledi. Atina, Türkiye'deki müftü atama uygulamasını gerekçe gösterdi. Yunanistan'da 21 Ekim'de yayımlanan cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle Gümülcine'de Bilal Kara Halil, İskeçe'de Şükrü Şerif Damatoğlu beş yıllığına görevlendirilmişti.
Gümülcine ve İskeçe'deki atamalar, Yunanistan'ın 4964/2022 sayılı yasası uyarınca, doğrudan halk oylaması yapılmadan gerçekleştirildi. Ankara ve Türk azınlık kuruluşları ise İbrahim Şerif ile Mustafa Trampa'yı seçilmiş müftüler olarak kabul ediyor. Atina, Lozan Antlaşması kapsamındaki topluluğu dinî azınlık olarak tanımlarken Türkiye ve azınlık örgütleri "Türk azınlık" ifadesini kullanıyor.
Karadeniz | Deniz Güvenliği
Khoryv'de kayıp üç denizci için arama yeniden durduruldu
Romanya ekipleri, Komorlar bayraklı Khoryv gemisinin kayıp üç mürettebatını aramak üzere 24 Ekim'de yeniden denize açıldı. SAR ARTEMIS kurtarma gemisi Köstence'den saat 14.24'te hareket etti. Ancak denizde görüş mesafesinin düşmesi üzerine çalışmalar 18.04'te yeniden durduruldu.
Üç denizci, 23 Ekim'de Romanya açıklarında düzenlenen insansız hava aracı saldırısından bu yana kayıp. Saldırıda bir mürettebat yaşamını yitirmiş, dokuz kişi kurtarılmıştı. İnsansız hava aracının kim tarafından gönderildiği resmen belirlenmiş değil.
Körfez | Savunma ve Diplomasi
Güler, Mekke Paktı kapsamında Husilerle çatışma beklemediklerini söyledi
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 23 Ekim'deki televizyon röportajında Suudi Arabistan ve Pakistan'la yapılan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Türk askerinin Husilerle çatışmaya girmesinin öngörülmediğini söyledi. Güler, Suudi Arabistan'a verilebilecek askerî desteği caydırıcılık çerçevesinde değerlendirerek Türkiye'nin Katar'daki askerî varlığına işaret etti.
16 maddelik savunma anlaşmasının Türkiye'de onay süreci henüz tamamlanmadı. Yurt dışına asker gönderilmesi için TBMM'den ayrıca yetki alınması gerekiyor. Tarafların, anlaşma kapsamındaki yardımın niteliği üzerinde de uzlaşması gerekecek.
Bölgesel Diplomasi | Dinî Kurumlar
Sina Manastırı için uzlaşma imzaya hazırlanıyor, eski başpiskopos itiraz ediyor
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, Mısır devleti ile Sina Dağı'ndaki Azize Katerina Manastırı arasında hukuki statü konusunda uzlaşmaya varıldığını 24 Ekim'de açıkladı. Yerapetritis'e göre düzenleme, manastırın dinî niteliğini koruyacak ve keşişlere uzun süreli oturma izni sağlayacak. Başpiskopos Simeon anlaşma metnini kabul etti; imza tarihi henüz belirlenmedi.
Eski Başpiskopos Damianos ise düzenlemeye karşı çıkıyor ve Atina'yı manastır topluluğuna baskı yapmakla suçluyor. Mülkiyet ve hukuki statü hükümlerini de içeren nihai metin kamuoyuna açıklanmış değil. Bu meseleler daha önce Sina ve Heybeliada'daki dinî kurumların hukuki konumunu karşılaştıran Bosphorus News analizinde ele alınmıştı.
Kıbrıs | Kayıp Şahıslar
1974'ten beri kayıp 11 Yunanistan vatandaşının yakınlarından DNA alındı
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Komiseri Marios Hartsiotis, 1974'ten bu yana kayıp 11 Yunanistan vatandaşının ailelerinden genetik örnek toplama işleminin tamamlandığını 24 Ekim'de Kıbrıs Haber Ajansına açıkladı. Son aile ziyareti, Yunanistan Savunma Bakan Yardımcısı Thanasis Davakis'in katılımıyla 22 Ekim'de gerçekleştirildi.
Örnekler, uygun kalıntılar bulunması hâlinde kimlik tespitine yardımcı olabilecek. Yetkililer bu çalışmayla bağlantılı yeni bir kimliklendirme açıklamadı. Kıbrıs'ta yıllardır süren kazı ve kimlik tespiti çalışmalarının kapsamı ve sonuçları daha önce Bosphorus News tarafından incelenmişti.
Türkiye | Sermaye Piyasaları ve Ekonomi
Fon soruşturmasında 15 tutuklama daha: İnan Altınbaş ve Taha Çakmak da tutuklandı
İstanbul'da yürütülen fon soruşturmasında 24 Ekim'de 15 şüpheli daha tutuklandı. Tutuklananlar arasında İnan Altınbaş ile Türkiye Sigorta'nın eski yöneticisi Taha Çakmak da bulunuyor. Mahkemeye sevk edilen yedi kişi hakkında ise adli kontrol kararı verildi. Soruşturma, Işıklar Enerji, Vişne Madencilik, Odine Solutions ve Tera Finansal Yatırımlar Holding hisselerinde usulsüz işlem yapıldığı iddialarına odaklanıyor.
Eski AK Parti milletvekili Ertan Aydın'ın tutuklanması istendi ancak mahkeme konutu terk etmeme ve yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbirlerine hükmetti. Nusret Altınbaş da ayrı olarak gözaltına alındı. Ceza soruşturması, TBMM'nin 22 Ekim'de kabul ettiği fon tasfiyesi ve yatırımcı ödemelerine ilişkin düzenlemeden ayrı ilerliyor.
Zeybekci, fon krizinde yaklaşık altı kamu kurumunda ihmal olduğunu ileri sürdü
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci, 24 Ekim'de Denizli'nin Tavas ilçesinde yaptığı açıklamada fon krizine yaklaşık altı kamu kurumundaki ihmallerin katkıda bulunduğunu savundu. Bazı kurumların yönetimlerinde suistimal yaşandığını da öne süren Zeybekci, ortak olduğu şirketlerin zarara uğradığını söyledi.
Zeybekci kurumların adlarını vermedi; açıklamasında iddialarını destekleyen bir belge de sunmadı.
Bosphorus News Okuması
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, bir dönem karşı çıktığı 2019 Türkiye–Libya mutabakatını artık destekliyor. Trablus yönetimi Mısır'ın itirazlarını görüşmeye açık olduğunu bildirirken Ankara, Kahire'ye önerdiği alternatif deniz sınırı için 15 bin kilometrekarelik bir avantaj hesabı ortaya koyuyor. Mısır ne bu hesabı kabul etti ne de yeni bir sınır üzerinde uzlaştı. Henüz ilan edilmiş bir müzakere takvimi veya üzerinde görüşülen sınır koordinatları bulunmuyor.
GSI'da tamamlanmamış deniz tabanı araştırmaları ve netleşmeyen maliyetlere artık Nexans'ın 2028 ortasına kadar dolu olacak üretim takvimi de eklendi. Cronos ise yatırım kararını aldı, Mısır üzerinden ihracat güzergâhını belirledi ve 26 Ekim'de sözleşme imzasına hazırlanıyor. Elektrik bağlantısında 2031 hedefi konuşulurken Cronos'ta ilk gaz için 2028 öngörülüyor. Proje ilerlese de Kıbrıs Türk tarafının deniz kaynakları üzerindeki kararlara ilişkin itirazları sürüyor.
Dânâ, Londra'da gündeme getirdiği Kıbrıslı Türklerin sorunlarını Brüksel'deki AB temaslarına taşıdı. Karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlığı ile Schengen düzenlemeleri görüşmelerin başlıca konularıydı. KKTC Cumhurbaşkanlığı temasları duyurdu, ancak vatandaşlık başvuruları veya geçiş uygulamalarında değişiklik sağlayacak bir taahhüt açıklamadı. Sonucu diplomatik görüşme sayısı değil, ilgili kurumların alacağı somut kararlar gösterecek.
Fon soruşturmasındaki 15 yeni tutuklamaya, Zeybekci'nin yaklaşık altı kamu kurumunu hedef alan ihmal iddiaları eklendi. Ertan Aydın hakkındaki konutu terk etmeme kararı da ayrı bir adli tedbir; bunların hiçbiri tek başına suçun sabit olduğu anlamına gelmiyor. Ceza sorumluluğunun mahkemede belirlenmesi, kamu denetiminin incelenmesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin hesaplanması farklı süreçler. Ödemeler, fonların varlıkları, geri kazanılabilecek tutarlar ve hak sahiplerinin alacaklarına bağlı.
Kaynaklar: Libya Ulusal Birlik Hükümeti, Reuters, Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, KKTC Cumhurbaşkanlığı, Nexans, Kıbrıs Cumhuriyeti Enerji Düzenleme Kurumu ve Cumhurbaşkanlığı, Politis, New York Eyaleti mahkeme kayıtları, Türkiye ve Yunanistan dışişleri bakanlıkları, Romanya Deniz Kurtarma Ajansı, Star Haber, NTV, Yunanistan Savunma Bakanlığı, Kıbrıs Haber Ajansı, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Anadolu Ajansı, ANKA, Karar, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 23 Ekim: Libya Anlaşmasına Tepki Büyüdü, Gemi Battı & Mekke Paktına İki Onay.