Bosphorus News Jeopolitik Masası
30 Eylül 2026'da Türkiye'deki yatırım fonu soruşturması genişledi. Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ayrı bir inceleme başlatırken altı şüpheli adliyeye sevk edildi; Astor Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Feridun Geçgel'in de daha önce verilen yurt dışı çıkış yasağı kapsamında pasaportuna el konuldu. Kıbrıs'ta New York'ta yapılamayan üçlü görüşmenin nedeni taraflar arasında yeni bir tartışma başlatırken Atina, Great Sea Interconnector (GSI) araştırmaları konusunda daha kesin bir tutum ortaya koydu. Pakistan da Suudi Arabistan'ı savunmak için elindeki askeri imkanları kullanabileceğini açıkladı.
Piyasalar | DDK Fon İşlemleri İçin Ayrı İnceleme Başlattı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son dönemdeki yatırım fonu işlemlerinin Devlet Denetleme Kurulu tarafından incelenmesi talimatını verdi. DDK Başkanı Salih Tanrıkulu incelemenin başladığını doğruladı. Kurul, kamu kurumlarının fiziki ve dijital kayıtlarını inceleyebilecek; gerekli gördüğü bulguları idari ve adli mercilere aktarabilecek. Karar, fon tasfiyeleri ile yatırımcı ödemelerini koordine etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ayrı bir yapı kurulmasının ardından geldi.
Fon soruşturması kapsamında gözaltına alınan ve aralarında Erdin Özel ile Emir Münir Sarpyener'in de bulunduğu altı şüpheli çarşamba günü adliyeye sevk edildi.
ABD'den Türkiye'ye dönen Astor Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Feridun Geçgel'in pasaportuna, soruşturma kapsamında daha önce verilen yurt dışına çıkış yasağı nedeniyle el konuldu. Kardeşi Enver Geçgel ve oğlu Yusuf Geçgel hakkında da aynı tedbir uygulanıyor.
BIST 100 pazartesi günü yüzde 2,7 gerilerken önceki haftayı da yüzde 2,9 kayıpla kapattı. Türkiye'nin beş yıllık kredi temerrüt takası (CDS) yaklaşık 254 baz puanla mayıstan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Yaklaşık yarım milyon yatırımcıyı ilgilendiren ve toplam büyüklüğü 20 milyar doları aşan 100'den fazla fon için tasfiye kararı verildi.
Kıbrıs | Liderler New York'ta Üçlü Görüşmenin Neden Yapılamadığı Konusunda Ayrışıyor
Kıbrıs Rum lideri Nikos Christodoulides, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres ve Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín ile New York'ta yaptığı görüşmeler hakkında siyasi liderleri bilgilendirmek üzere çarşamba günü Ulusal Konsey'i topladı.
Christodoulides bir gün önce Kıbrıs sürecinin "hiçbir koşulda çıkmazda olmadığını" söyledi; metodoloji, müzakerelerin özü ve güven artırıcı önlemler konusunda sundukları yeni önerilerin Guterres'ten olumlu karşılık gördüğünü savundu. Kıbrıs Rum müzakereci Menelaos Menelaou da Genel Sekreter'in yakın dönem için "belirli hamleler" düşündüğünü açıkladı.
İki lider, New York'ta üçlü görüşmenin neden yapılamadığına ilişkin birbirinden farklı açıklamalar yapıyor. Christodoulides sorumluluğu Kıbrıs Türk tarafına yükledi. Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ise görüşmeyi reddetmediğini, Guterres'in yedi güven artırıcı önerisinden bazılarında ilerleme ihtimali görülmesi halinde görüşmeye katılmaya hazır olduğunu BM'ye ilettiğini söylüyor. Erhürman ayrıca güven artırıcı önlemler konuşulurken Kıbrıs Rum tarafının "güveni aşındıran" eylemlerini sürdürdüğünü savunuyor.
Doğu Akdeniz Enerji | Atina GSI Araştırmasına Yalnızca Yunanistan'ın İzin Vereceğini Söylüyor
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, Great Sea Interconnector (GSI) güzergahının değiştirilmeyeceğini ve Fransız yüklenicinin araştırma çalışmalarına yalnızca Yunanistan'ın izin vereceğini söyledi.
Gerapetritis, kablonun Türkiye'nin egemen hak ve yetki iddiasında bulunduğu deniz alanlarından geçtiğini kabul ederken Atina'nın güzergahı Yunan kıta sahanlığı içinde değerlendirdiğini belirtti. Fransız tarafının çalışma iznini yalnızca Yunanistan'dan alacağını, Türkiye'ye ise seyir duyurusu dahil ilgili usuller üzerinden bilgi verilebileceğini söyledi. Güzergahın Türkiye'nin yeni ilan ettiği deniz parkından kaçınmak için değiştirileceği yönündeki haberleri de reddetti.
Ankara, araştırma gemisinin bayrak devletinin Türkiye'nin egemen hak ve yetki iddiasında bulunduğu sularda çalışma başlamadan önce diplomatik kanaldan temas kurmasını bekliyor. Atina'nın pozisyonu ise araştırma izninin kendisi tarafından verilmesi ve Türkiye'ye bildirim yapılması yönünde.
Körfez Güvenliği | Pakistan Suudi Arabistan İçin "Tüm İmkanlar" Mesajı Verdi
Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Muhammad Asif, Suudi Arabistan'ı Husi saldırılarına karşı savunmak için Pakistan'ın elindeki "tüm imkanların" Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında kullanılabileceğini söyledi.
Asif, Riyad'ın Pakistan'dan resmen askeri destek isteyip istemediğini ya da Pakistan güçlerinin saldırılara katılıp katılmadığını açıklamadı. Sözleri, Türk, Suudi ve Pakistanlı askeri liderlerin Riyad'da istihbarat paylaşımı, askeri koordinasyon ve anlaşmanın uygulanmasını görüştüğü toplantının ardından geldi.
Türkiye | MGK Meclis Açılmadan Bir Gün Önce Toplanıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan, çarşamba günü Milli Güvenlik Kurulu'na (MGK) başkanlık edecek. Gündemin ilk sıralarında "Terörsüz Türkiye" sürecinin yer alması bekleniyor. Irak ve Sincar, Karadeniz'de seyir güvenliği ve bölgesel çatışmalar da görüşülecek başlıklar arasında.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yeni yasama yılına 1 Ekim'de başlayacak. Erdoğan açılış oturumunda konuşacak. Süreci izleyecek bir Meclis komisyonunun da kurulması bekleniyor.
Ekonomi | Atıl İşgücü Yüzde 31'e, Açlık Sınırı 37.801 TL'ye Çıktı
Türkiye'de mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı ağustosta 0,3 puan düşerek yüzde 7,8'e geriledi. İşsiz sayısı 106 bin azalarak 2 milyon 740 bine inerken istihdam 136 bin kişi artışla 32,5 milyona çıktı.
Buna karşılık zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücünü de kapsayan atıl işgücü oranı 0,4 puan artarak yüzde 31'e yükseldi. TÜRK-İŞ, eylül ayında dört kişilik bir ailenin açlık sınırını 37.801 TL, yoksulluk sınırını ise 123.130 TL olarak hesapladı.
Karadeniz / NATO | Romanya Patlayıcı Taşıyan Drone'u Doğruladı, Rusya İzmail'i Vurdu
Romanya Savunma Bakanlığı, Brăila bölgesindeki Gropeni yakınlarında bulunan parçaların patlayıcı taşıyan bir drone'a ait olduğunu doğruladı. İnceleme ekibi bir krater tespit etti ve patlayıcı yükün drone yere çarptığında infilak ettiğini belirledi. Tarım arazisinde küçük çaplı yangın çıktı, can kaybı olmadı. Parçalar ileri inceleme için Romanya İstihbarat Servisi'ne teslim edildi.
Romanya salı günü cismi yalnızca olası bir drone olarak tanımlamıştı. Rusya Savunma Bakanlığı ise gece düzenlediği saldırılarda Ukrayna'nın Tuna sınırındaki İzmail liman altyapısını, Kiev ve çevresindeki hedeflerle birlikte vurduğunu açıkladı. Reuters, Moskova'nın hedeflere ilişkin açıklamasını bağımsız olarak doğrulayamadı.
Ankara aynı dönemde Karadeniz'deki sivil gemilerin güvenliğini artırmayı amaçlayan önerisini Moskova ve Kiev nezdinde sürdürüyor.
Irak | ABD Irak'tan Çekildi, Başika-Sincar Hattında Yeni Dönem
ABD ordusu 30 Eylül'de Irak'taki kalan üslerinden çekilme sürecini tamamladığını açıkladı. Böylece 2003'teki işgalle başlayan ABD askeri varlığında bir dönem daha kapandı. Washington ile Bağdat'ın 2024'te vardığı anlaşmaya göre bundan sonraki güvenlik işbirliği ikili düzenlemeler üzerinden yürütülecek.
Ankara ile Bağdat da Başika-Zilkan üssünün aşamalı devri konusunda anlaşmış durumda. Takvim, Irak devlet otoritesinin Sincar'da yeniden tesis edilmesine ve yasadışı yabancı silahlı unsurların bölgeden çıkarılmasına bağlanıyor.
İran / Hürmüz | Tahran ABD'nin Yedi Günlük Plana Yanıtını Aldı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın normal deniz trafiğine yeniden açılmasını da içeren yedi günlük güven artırıcı planına ABD'nin yanıtını Katarlı arabulucular üzerinden aldı.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak Reuters'a, tarafların artık planın kendisinden çok hangi adımın önce atılacağını tartıştığını söyledi. Arakçi'nin ABD yanıtını çarşamba günü Tahran'da İran liderliğiyle değerlendirmesi bekleniyor.
Güney Kafkasya | AB Komisyonu ve EBRD Heyeti Nahçıvan'da
Avrupa Komisyonu'nun Doğu Komşuluğu ve Türkiye'den sorumlu direktörü Adrienn Kiraly başkanlığındaki heyet, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın (EBRD) Türkiye ve Kafkasya Genel Müdürü Elisabetta Falcetti ile birlikte Nahçıvan'ı ziyaret etti.
Görüşmelerde ulaştırma bağlantıları, Ermenistan-Azerbaycan barış süreci, Doğu-Batı ve Kuzey-Güney koridorları, yenilenebilir enerji ve planlanan projeler için olası finansman seçenekleri ele alındı. Avrupa Komisyonu ya da EBRD tarafından belirli bir proje için finansman taahhüdü açıklanmadı.
Heyetin ziyareti, Nahçıvan çevresindeki ulaştırma hatlarının yeniden şekillendiği bir döneme denk geldi. Ermenistan ile Azerbaycan TRIPP projesi üzerinde çalışmayı sürdürüyor; Türkiye Kars-Dilucu demiryolu bağlantısını geliştiriyor, İran ise Nahçıvan üzerinden Yeraskh-Culfa demiryolu bağlantısı kurulmasını istiyor.
Teknoloji & Savunma | TEKNOFEST Güneydoğu Şanlıurfa'da Başladı
TEKNOFEST Güneydoğu, Şanlıurfa GAP Havalimanı'nda çarşamba günü başladı ve 4 Ekim'e kadar sürecek. Organizatörlere göre teknoloji yarışmalarına 99 ülkeden 1,6 milyondan fazla yarışmacı başvurdu; 730 binden fazla takım arasından 2.000'i finale kaldı.
Yarışmalarda hava savunması, elektronik harp, drone teknolojileri, siber güvenlik ve finans teknolojileri öne çıkıyor. ATAK, HÜRKUŞ, ANKA, Bayraktar TB2, TB3 ve AKINCI dahil Türk savunma ve havacılık platformları da etkinlikte sergileniyor.
Bosphorus News Okuması
Fon krizinde adli ve idari süreçler artık aynı anda genişliyor. Altı şüpheli çarşamba günü adliyeye sevk edildi. Fon tasfiyeleri ve yatırımcıların durumu düzenleyici kurumların takibinde kalırken DDK da kurum kayıtlarına erişebileceği ayrı bir inceleme başlattı. Geçgel hakkındaki adli kontrol, dosyayı halka açık büyük şirketlerin yöneticilerine kadar taşıyor.
Kıbrıs, New York'tan üçlü görüşmenin neden yapılamadığı konusunda dahi ortak bir anlatı çıkmadan döndü. Christodoulides sürecin açık olduğunu ve Guterres'in yeni önerilere olumlu yaklaştığını söylüyor. Erhürman ise BM'nin yedi önerisinden bazılarında sonuç alma ihtimali varsa görüşmeye hazır olduğunu belirtiyor. Menelaou'ya göre Guterres'in sıradaki adımlar için şimdiden "belirli hamleleri" var.
GSI'de anlaşmazlık artık doğrudan usule ilişkin. Atina araştırmaya Yunanistan'ın izin vereceğini ve Türkiye'nin bilgilendirilebileceğini söylüyor. Ankara ise egemen hak ve yetki iddiasında bulunduğu alanlarda çalışmaya başlamadan önce geminin bayrak devletinden diplomatik temas bekliyor.
Bu tartışma, Avrupa'nın kabloları, limanları ve denizaltı altyapısını korumaya yönelik yeni savunma programlarıyla da aynı alana temas ediyor. Avrupa'nın ilk beş ortak savunma programı, hava savunması ve drone sistemlerinin yanı sıra limanlar, kablolar ve denizaltı altyapısının korunmasını da kapsıyor.
Pakistan, Suudi Arabistan'ı savunmak için "tüm imkanların" kullanılabileceğini söyleyerek Mekke Paktı'nın askeri kapsamını daha açık tarif etti. ABD Irak'taki çekilmesini tamamlarken Ankara ile Bağdat Başika-Zilkan devrine hazırlanıyor. İran ile ABD ise Hürmüz'ün yeniden açılmasını da içeren planda hangi adımın önce atılacağını görüşüyor. Karadeniz'de Romanya, patlayıcı taşıyan bir drone'un kendi topraklarına düştüğünü doğrularken Ukrayna'nın Tuna limanları çevresindeki saldırılar sürüyor.
Kaynaklar: Türkiye Cumhurbaşkanlığı, Devlet Denetleme Kurulu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Türkiye İstatistik Kurumu, TÜRK-İŞ, Kıbrıs Cumhurbaşkanlığı, Kıbrıs Haber Ajansı, Anadolu Ajansı, Kıbrıs Postası, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Associated Press, Reuters, Romanya Savunma Bakanlığı, Avrupa Komisyonu heyet açıklamaları, EBRD, APA, TRT Haber, Karar, Ekonomim, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.