Bosphorus News Jeopolitik Masası
11 Ekim 2026'da Kıbrıs'ta liderlerin Birleşmiş Milletler (BM) gözetimindeki yeni görüşmesine iki gün kalırken geçiş kapıları ve müzakere yöntemi konusundaki anlaşmazlık sürüyor. Türkiye'nin bölgesel gündeminde Great Sea Interconnector (GSI) kablo projesi, Riyad saldırısının bilançosu, ABD'nin Umman Körfezi'nde bir ticaret gemisine müdahalesi ve Washington'ın Ukrayna'ya Rus rafinerileri konusunda yaptığı uyarı da var.
Kıbrıs | Liderler 13 Ekim'de görüşecek
Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Christodoulides, 13 Ekim Salı günü saat 15.30'da BM ara bölgesinde bir araya gelecek. Tarafların müzakerecileri, görüşmenin hazırlıkları için 9 Ekim'de buluştu.
Erhürman, resmi müzakerelere geçilmeden önce dört maddelik yöntem üzerinde uzlaşma istiyor. Christodoulides ise müzakerelerin içeriği, usulü ve güven artırıcı önlemleri kapsayan 19 öneri sundu. Geçiş kapılarındaki anlaşmazlık da giderilemedi.
Kıbrıs | AB mektubuna Cumhurbaşkanlığı ile Dışişlerinden farklı tepkiler
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanlığı, Erhürman'ın kültürel ve sportif etkinliklere getirilen engeller hakkında yaptığı başvuruya Avrupa Komisyonundan gelen yanıtın bazı bölümlerini olumlu karşıladı. Komisyonun Kıbrıslı Türklerin kaygılarını kayda geçirmesi ve izolasyonlara ilişkin 2004 tarihli Avrupa Birliği (AB) tutumuna atıf yapması öne çıkarıldı.
KKTC Dışişleri Bakanlığı ise 8 Ekim'de yanıtı izolasyonlar ve siyasi statü bakımından yetersiz buldu. Ayrı bir kararla İçişleri Bakanlığı, Ercan Havalimanı ve çevresindeki köylerde insansız hava aracı uçuşlarına uygulanan kısıtlamaları uçuş güvenliği gerekçesiyle üç ay uzattı.
Kıbrıs | Christodoulides müzakerelere dönüş çağrısını yineledi
Christodoulides, 10 Ekim'de Astromeritis'te düzenlenen Güzelyurt (Morfu) etkinliğinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın BM'de iki devletli çözüme desteğini yinelemesine rağmen resmi müzakerelere dönmeye hazır olduğunu söyledi. Konuşma Rum Cumhurbaşkanlığınca 11 Ekim'de yayımlandı.
Rum lider, BM çerçevesine ve geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmalara işaret etti. Ancak Erhürman'ın önerdiği müzakere yöntemi konusunda yeni bir uzlaşma açıklamadı.
GSI | 25 milyon avroluk ödeme Yunan NAVTEX'ini bekliyor
Kıbrıs Cumhuriyeti Enerji Bakanı Michalis Damianos, GSI elektrik bağlantısı için 25 milyon avroluk ödemenin işlemlerini Yunanistan'ın deniz tabanı araştırmalarına yönelik NAVTEX yayımlamasına bağladı. Yeni bir operasyonel duyuru henüz doğrulanmadı.
Araştırma başlamadan önce Türkiye'ye bildirimin nasıl yapılacağı da çözüme kavuşmadı. Ödeme serbest bırakılmış değil; araştırma gemisinin çalışmaya başladığına dair teyit de yok.
Türkiye–Yunanistan | Hanya'da askeri temas, Ege'de göç gündemi
Türk ve Yunan heyetleri 9 Ekim'de Girit'in Hanya kentinde 2026 yılı askeri güven artırıcı önlemlerini gözden geçirdi, 2027 programını görüştü. Yunanistan Savunma Bakanlığı, bir sonraki toplantının Türkiye'de yapılacağını açıkladı.
Bir gün önce Yunanistan Göç ve İltica Bakanı Thanos Plevris, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile görüştü. Atina, Kuzey ve Doğu Ege'deki düzensiz göç hareketlerinde yüzde 65 azalma bildirdi. Resmi açıklamada karşılaştırmanın hangi dönemi kapsadığı belirtilmedi.
Aphrodite–Ishai | Kıbrıs ve İsrail yeni gaz görüşmesine hazırlanıyor
Kıbrıs Haber Ajansının 9 Ekim tarihli haberine göre Kıbrıslı ve İsrailli teknik ekiplerle hukuk danışmanları, 12 Ekim'de başlayan hafta içinde Aphrodite–Ishai doğal gaz yatağı için çevrim içi görüşme yapmayı planlıyor.
İki ülkenin deniz yetki alanı sınırından geçen rezervuarın nasıl paylaşılacağı konusunda henüz anlaşmaya varılamadı.
Suudi Arabistan ve Körfez | Riyad, Mekke Paktı ve gemi saldırıları
Suudi makamlarının Reuters'a aktardığı bilgilere göre 10 Ekim'de Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen saldırıda en az 12 kişi öldü, 300'den fazla kişi yaralandı. Pakistan, Türkiye–Suudi Arabistan–Pakistan Mekke Paktı kapsamındaki savunma taahhütlerini yineledi. Ankara yeni bir askeri konuşlanma açıklamadı.
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, Babülmendep çevresini de kapsayan geniş çaplı çatışmalar konusunda uyardı. ABD ordusu, İran'a uyguladığı ablukayı ihlal ettiği gerekçesiyle Panama bayraklı Ocean Molica gemisini Umman Körfezi'nde hareketsiz bıraktığını açıkladı. Hürmüz yakınlarında bir başka tanker de saldırıya uğradı.
AB | Dışişleri bakanlarının gündeminde İran, deniz güvenliği ve Rusya var
AB dışişleri bakanları 12 Ekim'de Lüksemburg'da İran'ı, denizlerde seyrüsefer serbestisini ve Orta Doğu'daki gelişmeleri görüşecek. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı ve AB ülkelerini hedef alan hibrit faaliyetleri de masada olacak. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha görüşmelerin bir bölümüne katılacak.
Türkiye–Fransa | Savunma yol haritasında hava savunması da var
Türkiye ile Fransa, 3 Ekim'de savunma işbirliği yol haritası imzaladı. Milli Savunma Bakanlığının 8 Ekim açıklamasına göre mutabakat, düzenli istişareleri, istihbarat paylaşımını, hibrit tehditleri, hava savunmasını ve birlikte çalışabilirliği kapsıyor.
SAMP/T hava savunma sistemleri ve Meteor füzeleri olası işbirliği başlıkları arasında tartışılıyor. Bu sistemler için yeni bir alım sözleşmesi veya teslimat açıklanmadı.
NATO | NUSRET-2026 mayın harbi eğitimi sürüyor
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) müttefiklerinin de katıldığı NUSRET-2026 tatbikatı, İzmir Körfezi ve Karadeniz Ereğli çevresinde 16 Ekim'e kadar sürecek. Müttefik ve ortak kuvvetler sürüklenen ve demirli mayınlara karşı tedbirleri çalışıyor. Milli Savunma Bakanlığı, Karadeniz'deki deniz trafiği açısından devam eden mayın tehlikesine dikkat çekiyor.
Karadeniz | Türkiye'nin ticaret gemilerini koruma önerisine henüz yanıt yok
Türkiye'nin Karadeniz'deki ticari gemilerin korunmasına yönelik önerisi Moskova ve Kiev'in gündeminde. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ekim'de kış yaklaşırken iki tarafın saldırılarının arttığı uyarısında bulundu.
Bulgaristan da ticaret gemilerine yönelik saldırıların ardından Türkiye ve Romanya ile istişare istedi. Üç ülke yeni bir ortak koruma anlaşması açıklamadı.
ABD–Rusya | Washington'dan Kiev'e rafineri saldırıları uyarısı
Financial Times'ın 11 Ekim haberine göre Washington, Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıların ABD ile istihbarat paylaşımını tehlikeye atabileceği konusunda Kiev'i uyardı. Başkan Donald Trump da belirli Rus menşeli dizel işlemlerine izin verilmesinin ardından Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'i eleştirdi.
ABD Hazine Bakanlığının 9 Ekim tarihli lisansı, Rusya ile bütün ticareti değil, tanımlanmış dizel işlemlerini kapsıyor. Ukrayna, Rus savaş faaliyetlerini desteklediğini belirttiği tesislere saldırılarını durdurma çağrılarına karşı çıkıyor.
Suriye | İki ülkenin genelkurmay başkanları görüştü
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Suriyeli mevkidaşı Tümgeneral Ali Nureddin en-Naasan ile 10 Ekim'de telefon görüşmesi yaptı. Ankara gündemi ikili ilişkiler ve bölgesel konular olarak açıklarken Suriye resmi ajansı askeri işbirliğine de değindi. Yeni bir birlik konuşlandırması veya imzalanmış anlaşma duyurulmadı.
Irak | Fuad Hüseyin, Tom Barrack ile İstanbul'da buluştu
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, ABD özel temsilcisi Tom Barrack ile 10 Ekim'de İstanbul'da görüştü. Irak devlet ajansına göre uluslararası koalisyonun Irak'taki görevi sonrasındaki işbirliği, bölgesel güvenlik ve Irak dinarının kuru ele alındı. Görüşmeden yeni bir kur veya koalisyon düzenlemesi çıkmadı.
Türk dünyası | İstanbul buluşması, Lefkoşa paneli ve Ankara Zirvesi
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk Devletleri İşbirliği Günü dolayısıyla İstanbul'da resepsiyon düzenledi. KKTC Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu'nun da katıldığı etkinlikte, Genel Sekreter Kubanıçbek Ömüraliyev'in yaklaşan görev sonu da gündemdeydi.
12 Ekim'de Lefkoşa'da Türk Dünyası Diyalogları paneli yapılacak. Ankara'da 29 Ekim'de TDT Dışişleri Bakanları Konseyi, 30 Ekim'de liderler zirvesi toplanacak. Türkiye dönem başkanlığını devralmaya hazırlanırken Türk dünyasında bütünleşme gündemi zirvenin başlıca dosyalarından biri olacak.
Akkuyu | İlk reaktörün hidrolik testleri tamamlandı
Rosatom, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin ilk ünitesindeki birincil devreye 24,5 megapaskal basınç uygulanarak hidrolik dayanıklılık testlerinin tamamlandığını 9 Ekim'de duyurdu. Test basıncı, normal işletme değerinin yaklaşık bir buçuk katı.
Bu aşama, nükleer yakıtın yüklendiği veya ticari elektrik üretiminin başladığı anlamına gelmiyor. Akkuyu'nun geciken devreye alma takvimi, Rus finansmanı ve elektrik alım fiyatı, Türkiye'deki güneş enerjisi yatırımlarıyla yapılacak maliyet karşılaştırmalarında ayrı ayrı ele alınması gereken başlıklar.
AB | Savunma sanayii düzenleme paketi kabul edildi
AB Konseyi, Omnibus V paketini 9 Ekim'de onayladı. Düzenleme, savunma tedarikini, izin süreçlerini, raporlama yükümlülüklerini ve birlik içindeki savunma ürünü transferlerini kolaylaştırıyor.
Avrupalı üreticilerin tedarik zincirlerinde yer alan Türk şirketleri dolaylı olarak etkilenebilir. Ancak paket, Türkiye'ye AB savunma finansmanına otomatik erişim hakkı vermiyor.
Türkiye–AB | Marta Kos üyelik ve savunma işbirliğini değerlendirdi
AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komisyon Üyesi Marta Kos, 9 Ekim'de Reuters'a, Türkiye'de medya ve temel haklara ilişkin son düzenlemelerin üyelik standartlarıyla aradaki mesafeyi açtığını söyledi. Karadeniz güvenliği, ticaret ve savunma alanlarında işbirliği imkanlarına da değindi.
Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, kamu alımları ve Avrupa savunma girişimleri ayrı müzakere süreçlerine bağlı. Komisyonun genişleme raporunun 28 Ekim'de yayımlanması bekleniyor.
KFOR | Kosova'da komuta Türkiye'den İtalya'ya geçiyor
NATO'nun Kosova Gücü (KFOR) Komutanı Tümgeneral Özkan Ulutaş'ın görevi 14 Ekim'de İtalyan Tümgeneral Roberto Vergori'ye devretmesi planlanıyor.
Komuta değişikliği, Türkiye'nin Kosova'dan asker çektiği anlamına gelmiyor. NATO, misyonun kuvvet yapısındaki olası düzenlemelerin güvenlik koşullarına göre yapılacağını belirtiyor.
Ermenistan | Fidan ve Mirzoyan normalleşme sürecini görüştü
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, 9 Ekim'de telefonda görüştü. Ermenistan Dışişleri Bakanlığına göre ikili ilişkiler ve bölgesel işbirliği ele alındı. Açıklamada sınırın açılması için tarih verilmedi, yeni bir ulaştırma anlaşması da duyurulmadı.
Türk dünyası | Dört ülkeden uzay sanayii çerçeve sözleşmesi
Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan, 6 Ekim'de Antalya'daki Uluslararası Uzay Kongresi sırasında TDT uzay sanayii çerçeve sözleşmesini imzaladı.
Sözleşme, TDT-SAT girişiminden edinilen deneyimi uydu teknolojileri, araştırma ve sanayi işbirliğine taşımayı amaçlıyor. Yeni bir uydunun üretimine veya fırlatılmasına ilişkin bağlayıcı karar açıklanmadı.
NATO | Steadfast Noon tatbikatı 13 Ekim'de başlıyor
NATO'nun yıllık nükleer caydırıcılık tatbikatı Steadfast Noon, 13 Ekim'de İtalya'da başlayacak. Tatbikata 17 ülke katılacak; gerçek nükleer silah kullanılmayacak. NATO tüm katılımcıları tek tek açıklamadığı için Türk uçaklarının görev üstleneceği doğrulanmış değil.
Türkiye | BM, COP31 ev sahibi ülke anlaşmasını duyurdu
BM İklim Değişikliği Sekretaryası, Türkiye ile COP31 için yapılan ev sahibi ülke anlaşmasının parlamentodaki onay sürecinin ardından 18 Eylül'de yürürlüğe girdiğini 9 Ekim'de açıkladı.
Anlaşma, kasım ayında Antalya'da yapılacak iklim konferansının hukuki ve operasyonel koşullarını, erişim ve sözleşme düzenlemelerini belirliyor. Yeni bir iklim finansmanı taahhüdü içermiyor.
Bosphorus News Okuması
Kıbrıs'taki 13 Ekim görüşmesi öncesinde geçiş kapıları ve müzakere yöntemi konusunda uzlaşma yok. GSI'de araştırmaların yeniden başlaması da Yunan NAVTEX'inin yayımlanmasını ve Türkiye'ye yapılacak bildirimin netleşmesini bekliyor.
Riyad saldırısının ardından Pakistan Mekke Paktı taahhütlerini yineledi; Türkiye yeni bir konuşlanma açıklamadı. ABD'nin Umman Körfezi'ndeki müdahalesi ve Washington'ın Kiev'e rafineri saldırıları konusunda yaptığı uyarı ise deniz taşımacılığı ile enerji ticaretindeki güvenlik baskısını artırdı.
Kaynaklar: Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, KKTC Cumhurbaşkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Haber Ajansı, BRT, Yunanistan Savunma ve Göç Bakanlıkları, Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, AB Konseyi, NATO, Birleşmiş Milletler, Türk Devletleri Teşkilatı, UNFCCC, Reuters, Financial Times, Anadolu Ajansı, Bosphorus News incelemesi ve haberciliği.
Dünün brifingi: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 10 Ekim: Kıbrıs, Riyad, Rus Dizeli & GSI.