Bosphorus News Jeopolitik Masası
Kıbrıs'ta liderler gelecek hafta yeniden buluşmaya hazırlanırken, Ege'de artan hava hareketliliği ve Great Sea Interconnector için deniz araştırmalarının yeniden başlaması ihtimali uzun süredir görece sakin seyreden iki dosyayı yeniden öne çıkardı.
Kıbrıs'ta Müzakereciler 26 Ağustos Öncesi Masada
Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman'ın Müsteşarı Mehmet Dânâ ile Kıbrıs Rum müzakerecisi Menelaos Menelaou'nun, Erhürman ile Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides arasında 26 Ağustos'ta yapılacak görüşmenin hazırlıkları kapsamında perşembe günü saat 11.00'de bir araya gelmesi planlandı.
Görüşme, Dânâ'nın çarşamba günü Birleşmiş Milletler (BM) ara bölgesindeki Dayanışma Evi'nde diplomatik temsilcilere verdiği brifingin ardından geliyor. Cyprus Mail'in haberine göre Kıbrıs Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, toplantı öncesinde diplomatik misyonları arayarak katılmamalarını istedi. Gazetenin görüştüğü diplomatik kaynaklar ise brifinge güçlü katılım olduğunu söyledi.
Geçiş kapıları üzerindeki anlaşmazlık sürüyor. Taraflar Haspolat olarak bilinen Mia Milia, Akıncılar olarak bilinen Louroujina ile Athienou-Aglandjia hattındaki öneriler konusunda farklı pozisyonlara sahip.
BM tarafında da takvim sıkışıyor. Kıbrıs basınındaki haberlere göre geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaları derleyen BM belgesinin, Erhürman ile Christodoulides'in 26 Ağustos'taki görüşmesine kadar tamamlanması zor görünüyor. Bu belge, geçiş kapıları ve güven artırıcı önlemler; iki tarafın yanı sıra Türkiye, Yunanistan, Birleşik Krallık ve BM'nin katılacağı yeni bir 5+1 toplantısının hazırlıklarını doğrudan etkileyecek.
Mossad ile Suriye, Abu al-Duhur Saldırısından Önce Türkiye'yi Konuştu
Reuters'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Mossad Direktörü Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Asaad al-Shaibani, İsrail'in İdlib'deki Abu al-Duhur hava üssünü vurmasından dört gün önce, 14 Ağustos'ta Türkiye'nin Suriye'deki askeri rolünü telefonda görüştü.
İsrail tarafı görüşmede olası Türk askeri konuşlandırmalarının yanı sıra Suriye ordusuna silah satışı ve dron tedarikini gündeme getirdi. Bu temas, Türkiye'nin askeri işbirliğinin 18 Ağustos'taki saldırıdan önce İsrail ile Suriye arasında doğrudan ele alındığını ortaya koyuyor.
İsrail Başbakanlık Ofisi daha sonra saldırının sorumluluğunu üstlendi ve Suriye'nin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne Türk askerlerinin konuşlandırılmasına izin vererek mevcut güvenlik düzenini ihlal etmenin eşiğine geldiğini savundu.
Şam ise bu anlatıyı reddediyor. Shaibani, Türk askeri yetkililerinin eğitim ve askeri işbirliği kapsamında Abu al-Duhur'u ziyaret ettiğini doğruladı ancak Türkiye'nin burada üs kurması, kalıcı askeri varlık oluşturması veya kuvvet konuşlandırması yönünde bir plan bulunmadığını söyledi. Üssün Suriye Hava Kuvvetleri için yeniden hazırlandığını belirtti.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Suriye'nin Türk askerlerini üsse kabul etmemesi konusunda önceden uyarıldığını açıkladı. Savunma Bakanı Israel Katz ise perşembe günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı Türkiye'yi Suriye'de "tehlikeli maceralara" sürüklemekle suçladı.
Washington, İsrail ile Suriye arasında bir çatışmasızlık mekanizması kurmaya çalışıyor. Türkiye'nin de bu yapıya doğrudan veya dolaylı biçimde katılması seçenekler arasında. Mossad-Shaibani görüşmesi ile İsrail'in Türkiye konusunda kaygı duyduğu üssü vurması arasında yalnızca dört gün bulunuyor.
Yunan Makamları Ege'de 25 Hava Sahası İhlali Bildirdi
Yunan makamları, Türk askeri uçakları ve insansız hava araçlarının 18 Ağustos'ta Ege'de Yunanistan'ın kendi ulusal hava sahası olarak tanımladığı bölgelerde 25 ihlal gerçekleştirdiğini ileri sürdü.
Yunan verilerine göre olaylara sekiz Türk F-16 savaş uçağı katıldı ve bunlardan ikisi silahlıydı. Bildirilen olayların 17'si insansız hava araçlarına atfedildi. Bir önleme faaliyeti sırasında Türk ve Yunan savaş uçakları arasında Atina'nın "temsili it dalaşı" olarak tanımladığı bir angajman yaşandı.
Türkiye ile Yunanistan, Ege'de Yunan ulusal hava sahasının sınırları konusunda farklı hukuki pozisyonlara sahip. Bosphorus News bu nedenle Atina'nın ihlal sayılarını, söz konusu hava sahasının hukuki statüsüne ilişkin tartışmasız bir tespit olarak kullanmıyor.
18 Ağustos'taki rakamlar, Yunan makamlarının 6 Ağustos'ta bildirdiği 17 ihlal ve başka bir hava angajmanının ardından geldi. Askeri hava hareketliliğindeki artış, Ankara ile Atina'nın deniz yetki alanları, enerji projeleri ve mekânsal planlama dosyalarında yeniden karşı karşıya geldiği bir döneme rastlıyor.
GSI İçin Yeni NAVTEX ve Deniz Tabanı Araştırmaları Yaklaşıyor
Great Sea Interconnector (GSI), Kıbrıs Cumhuriyeti Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanı Michalis Damianos'un önümüzdeki birkaç hafta içinde yeni bir NAVTEX yayımlanmasının beklendiğini açıklamasının ardından deniz tabanı araştırmalarını yeniden başlatmaya hazırlanıyor.
Damianos, Kıbrıs Yayın Kurumu'na (CyBC) yaptığı açıklamada kararın Yunanistan, Fransa ve Kıbrıs Cumhuriyeti liderlikleri arasındaki doğrudan temasların ardından alındığını söyledi. Araştırmaların, çalışmada görev alacak Fransız gemisinin hazır olmasıyla başlaması bekleniyor.
Projenin ortaklık yapısı da bu ay değişti. Fransız altyapı yatırımcısı Meridiam, GSI'da yüzde 66 çoğunluk hissesi aldı. Yunanistan'ın Bağımsız Elektrik İletim Operatörü (IPTO) kalan hisseyi ve teknik liderliği korurken, IPTO, GSI ve Nexans arasında yapılan anlaşma tamamlanmamış deniz tabanı araştırmalarını yeniden uygulama takviminin ön sıralarına taşıdı.
Washington da projenin siyasi destek hattında yer alıyor. Bosphorus News daha önce Damianos'un GSI'ya yönelik ABD desteğine ilişkin açıklamalarını, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin açık deniz doğal gaz planları ve bölgesel enerji bağlantılarıyla birlikte aktarmıştı. IPTO ayrıca kablonun Kıbrıs-İsrail bölümü için Kıbrıs Cumhuriyeti ve İsrail'deki düzenleyici kurumlara yatırım başvurusu yaptı.
Asıl zor bölüm denizde başlıyor. Kaşot açıklarındaki önceki batimetrik araştırmalar, Türkiye'nin itirazları ve Türk deniz unsurlarının bölgedeki faaliyeti sonrasında 2024'te durdurulmuştu. Ankara ile Atina söz konusu bölgelerde deniz yetki alanlarına ilişkin farklı hukuki pozisyonlara sahip. Yeni bir NAVTEX, araştırma gemisini aynı anlaşmazlığın içine yeniden sokacak.
Türkiye-Suriye Enerji Hattı Petrol, Gaz, Elektrik ve Madenciliğe Yayılıyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın Şam ziyaretinin ardından Türkiye ile Suriye arasındaki enerji ve madencilik işbirliği genişliyor.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve Türk özel sektör şirketlerinin Suriye'de hem karada hem denizde sismik araştırma ve arama sondajına hazır olduğunu belirten Bayraktar, Birecik-Halep elektrik hattının da birkaç hafta içinde devreye alınacağını söyledi. Hattın açılmasıyla Türkiye'den Suriye'ye elektrik iletim kapasitesinin yaklaşık 800-900 megavata çıkması bekleniyor.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün yurt dışı iştiraki MTA International Mining Inc. de Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü ile fosfat kaynaklarını kapsayan bir mutabakat zaptı imzaladı.
Bayraktar, daha sonraki ticari aşamada fosfat üretimi, maden sahalarının geliştirilmesi ve üretim bölgesini limana bağlayacak bir demiryolu hattının gündeme gelebileceğini söyledi. Halep çevresindeki demir yatakları üzerinde çalışma seçeneği de değerlendiriliyor.
Bosphorus News, Şam temaslarının ardından Türkiye-Suriye enerji ve madencilik paketinin ayrıntılarını yayımladı.
Karadeniz Saldırıları Buğday Fiyatlarını Yukarı Çekiyor
Karadeniz'de limanlara, terminallere ve gemilere yönelik saldırılar, tahıl ihracatının yoğunlaştığı dönemde fiyatlara ve teslimat takvimlerine doğrudan yansımaya başladı.
Chicago buğday vadeli işlemleri temmuz başından bu yana yüzde 17'den fazla yükseldi. Reuters'a göre Asyalı alıcılar, temmuz-eylül döneminde teslim edilmesi planlanan 2 ila 2,5 milyon ton buğdayın gecikmesi riskiyle karşı karşıya.
Mısır, 2026'nın ilk yarısındaki buğday ithalatının yüzde 82'den fazlasını Rusya ve Ukrayna'dan karşıladı. Avustralya, Arjantin ve Kuzey Amerika'dan alternatif tedarik mümkün, ancak bu kargolar daha yüksek maliyetle geliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılar için moratoryum çağrısında bulunmuştu. Rusya geçen hafta öneriyi reddetti. Limanlar ve gemilere yönelik saldırıların etkisi artık geciken yükler ve yükselen fiyatlar üzerinden ithalatçı ülkelere ulaşıyor.
TEKNOFEST Mavi Vatan 37 Deniz Platformuyla Kapılarını Açtı
TEKNOFEST Mavi Vatan, perşembe günü Gölcük Tersanesi Komutanlığı'nda Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait 37 unsur ve platformun sergilendiği geniş bir programla başladı.
TCG Anadolu, TCG İstanbul ve TCG Derya'nın yanı sıra fırkateynler, korvetler, mayın harbi gemileri, denizaltılar, amfibi unsurlar ve kurtarma platformları ziyaretçilere açıldı. TCG Savarona ile Müze Gemi Yavuz da 20-23 Ağustos tarihleri arasındaki programda yer alıyor.
ASELSAN, sualtı keşfi, mayın karşı tedbirleri, kritik sualtı altyapılarının korunması, boru hattı izleme ve liman güvenliği görevleri için geliştirilen otonom sualtı aracı DERİNGÖZ'ü sergiliyor.
ASELSAN'ın teknik verilerine göre DERİNGÖZ 600 metreye kadar çalışma derinliğine sahip. Sekiz saatlik standart görev süresi iki ilave batarya ile 24 saate çıkarılabiliyor. Azami hızı 5,5 knot.
Programda Sualtı Taarruz ve Sualtı Savunma birliklerinin gösterileri, insansız sualtı sistemleri ile deniz ve hava gösterileri de bulunuyor.
Yunanistan-İsrail Askeri Temasları Sürerken Patriot İçin Souda Seçeneği
Yunanistan Genelkurmay Başkanı General Dimitrios Houpis, bu hafta İsrail'de İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir ve Savunma Bakanlığı yetkilileriyle görüştü.
Ziyaret, Yunanistan Savunma Bakanlığı'nın Karpathos'ta konuşlandırılan Patriot hava savunma bataryasının, askeri planlamada ihtiyaç görülmesi halinde Girit'teki Souda Körfezi'ne taşınıp taşınmayacağını değerlendirdiği sırada gerçekleşti.
Henüz karar alınmadı.
Değerlendirme, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını genişletmesi halinde Tahran'ın Avrupa'daki ABD askeri tesislerini hedef alabileceğine ilişkin haberlerin ardından yapılıyor. Yunan makamları İran'ın doğrudan Yunanistan'a saldırma ihtimalini düşük görüyor, ancak Souda'daki Yunan ve ABD askeri tesislerinde güvenlik seviyesi yüksek tutuluyor.
Türkiye daha önce Patriot sisteminin Karpathos'a konuşlandırılmasına itiraz etmişti. Batarya, Atina Souda seçeneğini değerlendirirken halen güneydoğu Ege'deki adada bulunuyor.
Ankara Yunanistan'ın Yeni Yenilenebilir Enerji Planının Hukuki Etkisini Reddediyor
Türkiye, Yunanistan'ın yeni Yenilenebilir Enerji Kaynakları Özel Mekânsal Çerçevesi'nin Ankara'nın Ege'deki hukuki pozisyonu açısından herhangi bir sonuç doğurmayacağını açıkladı.
19 Ağustos'ta yürürlüğe giren çerçeve, yenilenebilir enerji ve enerji depolama projelerinin yer seçimine ilişkin kurallar getiriyor.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Yunan düzenlemesinin Ege'de birbirine bağlı uyuşmazlıklara ilişkin Türkiye'nin pozisyonunu değiştirmeyeceğini söyledi. Keçeli, aidiyetinin uluslararası anlaşmalarla Yunanistan'a devredilmediğini Ankara'nın savunduğu coğrafi oluşumları da bu kapsamda değerlendirdi.
Keçeli ayrıca kapalı ve yarı kapalı denizlerde kıyıdaş devletlerin tek taraflı adımlardan kaçınması çağrısında bulundu ve Türkiye'nin 7 Aralık 2023 tarihli Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi çerçevesinde Yunanistan'la işbirliğine hazır olduğunu belirtti.
Bu, bir ay içinde Türkiye'nin itiraz ettiği ikinci Yunan mekânsal planı. Ankara, 7 Ağustos'ta kabul edilen turizm özel mekânsal çerçevesine de benzer gerekçelerle karşı çıkmıştı.
Stratejik Bakış
Mossad ile Shaibani arasındaki görüşmeyle Abu al-Duhur saldırısı arasında dört gün var. İsrail, pist vurulmadan önce Türk askerlerini, silah satışlarını ve dronları Şam'la konuşuyordu. Suriye, Türk subaylarının üsse gittiğini doğruluyor ancak Türkiye'nin burada kuvvet konuşlandırmaya hazırlandığı iddiasını reddediyor. Tartışma artık Türkiye'nin Suriye'de askeri işbirliği yürütüp yürütmediği konusunda değil; bu işbirliğinin kapsamı ve sınırlarında düğümleniyor.
Ege'de ise Yunanistan'ın bildirdiği hava olayları yeniden artarken Ankara ile Atina mekânsal planlama üzerinden de karşı karşıya geliyor. GSI daha yakın bir saha testi sunuyor. Yeni bir NAVTEX yayımlanması, araştırma gemisini çalışmaların 2024'te durduğu sulara geri gönderecek.
Karadeniz'de maliyet başka biçimde ortaya çıkıyor. Liman ve gemi saldırıları tahıl sevkiyatlarını geciktiriyor, buğday fiyatlarını yukarı çekiyor. Türkiye'nin ticari gemileri Rusya-Ukrayna savaşının dışında tutma girişimi artık yalnızca deniz güvenliğiyle ilgili değil; fiyat ve arz üzerinden büyük ithalatçıları da doğrudan ilgilendiriyor.
Kaynaklar: Reuters, Cyprus Mail, Fileleftheros, Haber Kıbrıs, Kıbrıs Türk Cumhurbaşkanlığı, Kıbrıs Cumhuriyeti Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, eKathimerini, Yunanistan Savunma Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, TRT Haber, ASELSAN, Bosphorus News inceleme ve haber çalışmaları.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 19 Ağustos 2026.