Bosphorus News Jeopolitik Masası
Kıbrıs'ta müzakereciler, liderlerin bir sonraki buluşmasına beş gün kala yeni geçiş noktalarında uzlaşamadı. Ege'de Yunan askeri kayıtları Şubat 2023'ten bu yana en yüksek günlük ihlal sayısını gösterirken, Karadeniz'de saldırılar tahıl ihracat kapasitesini büyük ölçüde devre dışı bıraktı; patlayıcı taşıyan bir deniz dronu da Romanya'nın açık deniz enerji sahasına kadar ulaştı.
Kıbrıs
26 Ağustos'taki liderler görüşmesi öncesinde geçiş noktalarındaki tıkanıklık sürüyor. Kıbrıs Türk Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Mehmet Dânâ ile Kıbrıslı Rum müzakereci Menelaos Menelaou, 20 Ağustos'taki görüşmeden yeni geçiş noktaları konusunda sonuç alamadan ayrıldı.
Cyprus Mail'in görüşmelere yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre taraflar, Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman ile Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides'in daha sık bir araya gelmesi konusunda prensipte mutabık. İki lider 26 Ağustos saat 16.00'da görüşecek. Bu tarihten önce yeni bir müzakereci toplantısı planlanmış değil.
Yeni geçiş noktaları ile geçmiş Birleşmiş Milletler müzakerelerinde kayda geçen yakınlaşmalar, liderler görüşmesine taşınacak açık başlıklar arasında.
Sivil hava trafiği yakınındaki bir Türk askeri uçuşu Nicosia FIR tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Kıbrıs hava trafik kontrolörleri sendikası, Türk askeri uçakları ve insansız hava araçlarının sivil rotaların yakınında düzenli faaliyet gösterdiğini belirterek, Türk Hava Kuvvetlerine ait bir A400M nakliye uçağı ile TUI Airways'e ait Boeing 737'nin rotalarının yakınlaştığı son olayı örnek gösterdi.
Kıbrıs Cumhuriyeti Sivil Havacılık Dairesi, iki uçuşun olası yakınlaşmasının kontrolörler tarafından zamanında fark edildiğini ve gerekli müdahalenin yapıldığını açıkladı. Daire, Nicosia Uçuş Bilgi Bölgesi'ndeki (FIR) Türk askeri faaliyetlerinin uzun süredir kontrolörler tarafından neredeyse günlük olarak yönetildiğini, uçuş güvenliği seviyesinin ise yüksek kaldığını bildirdi.
FIR anlaşmazlığı egemen hava sahası tartışmasından ayrı bir dosya. Kıbrıs Türk makamları kuzeyde kendi hava trafik kontrol sistemini işletirken, Kıbrıs Cumhuriyeti uluslararası alanda tanınan Nicosia FIR üzerindeki sorumluluğunu sürdürüyor.
Ege ve Savunma
Atina, 18 Ağustos'ta Yunanistan'ın ulusal hava sahası saydığı bölgelerde 25 ihlal kaydetti. Yunan askeri verilerine göre bunların sekizi Türk F-16'larına, 17'si insansız hava araçlarına ait. Aynı gün Atina FIR içinde 14 hava trafik kuralı ihlali de kayda geçti.
Yunan kayıtlarında yedi F-16, bir CN-235 gözetleme uçağı ve dört dron yer alıyor. F-16'lardan ikisinin silahlı olduğu belirtildi. Önlemelerden biri, Atina'nın "temsili it dalaşı" olarak nitelendirdiği bir angajmana dönüştü. Yunan makamlarına göre bu, yılın sekizinci angajmanıydı.
25 ihlal, Yunanistan'ın Şubat 2023'ten bu yana açıkladığı en yüksek günlük sayı oldu. Yunan verilerine göre 2026'daki toplam 19 Ağustos itibarıyla 443'e ulaştı. 2025'in tamamında 225 kayıt tutulmuştu.
Türkiye ile Yunanistan, Ege'de Yunan ulusal hava sahasının sınırları konusunda anlaşamıyor. Bosphorus News bu nedenle rakamları hukuki statüsü tartışmasız alanlara ilişkin kesin tespitler olarak değil, Yunan askeri makamlarının kayıtları olarak aktarıyor.
Bayraktar KALKAN DİHA için TCG Oruçreis'te envantere alınmasına yönelik tören düzenlendi. Gölcük'te TEKNOFEST Mavi Vatan'ın açılışının ardından yapılan törene Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, kuvvet komutanları ve Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar katıldı.
DERİNGÖZ otonom sualtı aracı ile KILIÇ 10 kamikaze otonom sualtı aracı da etkinlikte seyir kabiliyetlerini sergiledi. Sistemler, Türkiye'nin bu hafta Gölcük'te hava, deniz ve sualtı alanlarında tanıttığı yeni insansız platformlar arasına eklendi.
Karadeniz
Saldırılar, Rusya ve Ukrayna'nın Karadeniz ile Azak Denizi havzasındaki tahıl ihracat kapasitesinin yüzde 97'den fazlasını devre dışı bıraktı. Reuters'ın resmi veriler ve analist tahminleri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, iki ülkenin geçen sezon kullandığı terminal kapasitesinin neredeyse tamamı şu anda devre dışı.
Ukrayna'nın Karadeniz'deki tahıl terminallerinden sevkiyat yapılmıyor. Rusya tarafında ise havzada resmi olarak kapatılmayan tek tesis, Tuapse'deki küçük terminal.
Rusya ve Ukrayna geçen sezon Karadeniz ve Azak terminallerinden ayda ortalama 7,2 milyon ton tahıl ihraç etti. Orta Doğu, Afrika ve Asya'daki alıcılar açığı kapatmak için daha pahalı Avustralya, Arjantin ve Kuzey Amerika ürünlerine yöneliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karadeniz'de ticari gemiler ile liman altyapısına yönelik saldırıların durdurulması için moratoryum çağrısı yapmıştı. Rusya bu öneriyi reddetti.
Bir Romanya F-16'sı Neptun Alpha yakınındaki deniz dronunu vurdu. Romanya'nın münhasır ekonomik bölgesinde, Köstence'nin yaklaşık 80 deniz mili doğusunda sürüklenen küçük bir deniz dronunun ticari bir gemi tarafından fark edilmesi üzerine 20 Ağustos'ta iki Romanya Hava Kuvvetleri F-16'sı havalandı.
Uçaklardan biri topuyla ateş ederek hedefi vurdu. Romanya Savunma Bakanı Radu Miruță, daha sonra bölgeye ulaşan bir geminin müdahalesiyle cihazın tamamen etkisiz hale getirildiğini ve patlayıcı taşıdığının doğrulandığını açıkladı. Ukrayna makamları dronun kendilerine ait olmadığını Romanya'ya bildirdi.
Olay, Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nun (MCM Black Sea) görev alanını genişletmesinden yalnızca altı hafta sonra yaşandı. Ankara'da 8 Temmuz'da imzalanan değişiklikle, üç ülkenin kritik sualtı altyapısının korunması da görev tanımına girdi.
Üç ülke MCM Black Sea'yi 11 Ocak 2024'te İstanbul'da imzalanan mutabakatla kurmuş ve görev grubunu aynı yıl temmuz ayında faaliyete geçirmişti. Türkiye daha önce de Karadeniz'de kendi münhasır ekonomik bölgesindeki ticari gemilere yönelik saldırılar konusunda ciddi endişe açıklamıştı.
Yaptırımlar ve Diplomasi
ABD Hazine Bakanlığı, Türkiye bağlantılı olduğu ileri sürülen Hizbullah para ağını hedef aldı. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Lübnan, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran arasında ticari uçuşlarla nakit taşıdığı öne sürülen bir kurye ağıyla bağlantılı 10 kişiyi 20 Ağustos'ta yaptırım listesine aldı.
ABD Hazine Bakanlığı, Türk iş insanı Yunus Alper Yılmaz'ı söz konusu ağın yöneticisi olarak tanımladı. Bakanlık, Türkiye merkezli döviz bürolarının paravan olarak kullanıldığını; şirket ve banka hesaplarının İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü bağlantılı para transferlerinde devreye sokulduğunu ileri sürdü.
Listedeki 10 kişiden üçü İran bağlantılı yapıya, yedisi Hizbullah'a destek sağladıkları iddiasıyla yaptırım kapsamına alındı. Bu suçlamalar ABD hükümetinin yaptırım kararına dayanak oluşturan iddialarıdır.
Türkiye, Mısır ve Katar, Gazze'deki yeni İsrail saldırılarının arabuluculuk çabalarına zarar verdiğini açıkladı. Üç arabulucu ülke 20 Ağustos'ta son saldırıları kınayarak İsrail'e ateşkes anlaşmasına uyma çağrısı yaptı.
Ortak açıklama, ABD temsilcisi Jared Kushner'ın bölgedeki temaslarını Hamas'ın silahsızlandırılması ile İsrail ordusunun çekilmesinin hangi sırayla uygulanacağı konusundaki anlaşmazlığı çözemeden tamamlamasının ardından geldi.
Güney Kafkasya
Ermenistan, Türkiye ile ilişkilerin derinleştirilmesini 2026-2031 hükümet programına aldı. Ermenistan hükümeti beş yıllık programını 20 Ağustos'ta onayladı. Metin Ulusal Meclis'e sunulacak.
Ermenistan Kamu Radyosu'na göre belgede Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesi, Trump Route for International Peace and Prosperity'nin (TRIPP) hayata geçirilmesi ve Ermenistan'ın Crossroads of Peace bağlantı projesinin ilerletilmesi hedefleniyor.
Altyapı bölümünde Türkiye sınırına uzanan Gyumri-Akhurik demiryolu kesiminin yeniden inşa edilerek işletmeye açılması yer alıyor. Nahçıvan yönündeki Yeraskh hattı da plan kapsamındaki güzergâhlardan biri.
Karar, bu ay normalleşme sürecinde atılan yeni adımların ardından geldi. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin ikili ticaretteki kısıtlamaları kaldırma kararını memnuniyetle karşılamış; kara sınırının açılması ve diplomatik ilişkilerin kurulmasını tam normalleşme yolundaki sonraki adımlar olarak göstermişti.
İran
Washington'ın hazırladığı yeni İran yaptırım paketi Türkiye'nin ticaret ve enerji bağlarını da etkileyebilir. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yönetimin İran'a karşı bugüne kadarki en sert yaptırım paketini hazırladığını ve ayrıntıların pazartesi günü açıklanmasının beklendiğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump da İran'a ekonomik destek sağlayan ülkelerin ABD yaptırımlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Reuters'a göre Türkiye ile İran arasındaki yıllık ticaret hacmi yaklaşık 5-6 milyar dolar. İran, 2025'te Türkiye'nin toplam doğal gaz ithalatının yüzde 13'ünü sağladı.
Cuma sabahı itibarıyla Türkiye-İran ticaretini doğrudan hedef alan özel bir ABD tedbiri açıklanmış değildi. Pazartesi açıklanacak paketin kapsamı, mevcut ticari ve enerji bağlantılarının etkilenip etkilenmeyeceğini belirleyecek.
Balkanlar
Vučić, KFOR'un Türk general tarafından komuta edildiği dönemde NATO'dan kuzey Kosova için müdahale istedi. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, 20 Ağustos'ta NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye gönderdiği mektupta NATO öncülüğündeki Kosova Gücü'nden (KFOR) ana İbar Nehri Köprüsü'nün araç trafiğine açılmasını engellemesini ve Kosovalı Sırpların korunması için önlem almasını istedi.
Vučić ayrıca uluslararası toplumdan Priştine'ye 2013 Brüksel Anlaşması hükümlerinin uygulanması yönünde baskı yapılmasını talep etti. Kosovalı Sırpların durumuna ilişkin iddialar Sırbistan'ın görüşünü yansıtıyor.
KFOR halen 3 Ekim 2025'te görevdeki ikinci dönemine başlayan Türk Kara Kuvvetleri Tümgenerali Özkan Ulutaş tarafından komuta ediliyor. NATO, KFOR'un yedek kuvvetlerini koruduğunu ve Priştine'deki karargâhtan tek komuta zinciri altında faaliyet gösterdiğini belirtiyor.
Bosphorus Read
Karadeniz'de aynı güvenlik sorunu artık ticari gemileri, tahıl terminallerini ve açık deniz enerji altyapısını birlikte etkiliyor. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'ın MCM Black Sea görev alanını temmuz ayında mayın temizliğinin ötesine genişletmesi, Neptun Alpha yakınındaki deniz dronu vakasıyla kısa sürede doğrudan sınandı.
ABD tarafında iki ayrı dosya Türkiye'ye uzanıyor. Washington bir yandan Türkiye üzerinden işlediğini ileri sürdüğü bir finans ağını yaptırım listesine alırken, diğer yandan İran'a karşı hazırlanan yeni paket Ankara'nın mevcut ticaret ve doğal gaz ilişkileri açısından belirsizlik yaratıyor. Yerevan ise Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesini ve sınıra uzanan demiryolu hattını beş yıllık hükümet programına dahil ederek normalleşme sürecine daha somut bir çerçeve koydu.
Kaynaklar: Cyprus Mail, Kıbrıs Cumhuriyeti Sivil Havacılık Dairesi, Kathimerini, Ta Nea, TRT Haber, Reuters, Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı, Romanya Savunma Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Ermenistan Kamu Radyosu, ARKA, Ermenistan Dışişleri Bakanlığı, BTA, NATO, Bosphorus News inceleme ve haberciliği.
Dünkü brifingi okuyun: Doğu Akdeniz Stratejik Brifingi | 20 Ağustos 2026.