Bosphorus News Savunma Masası
Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) İsrail'e 12 bin BLU-110A/B bomba gövdesi satışını öngören 151,8 milyon dolarlık pakete onay vermesi, Repkon adını iki ayrı Amerikan mühimmat dosyasında yeniden gündeme taşıdı. Satış bildiriminde ana yüklenici olarak gösterilen Repkon USA bugün Paligen Technologies adını taşıyor. Yaklaşık beş ay sonra, Türkiye merkezli Repkon'un makinelerini sağladığı Teksas'taki bir topçu mühimmatı tesisinin 533 milyon dolarlık maliyete rağmen sözleşme koşullarını karşılayan tek bir gövde üretemediği ortaya çıktı.
İki dosyada aynı adın geçmesi, şirketlerin aynı tüzel kişilik olduğu anlamına gelmiyor. Paligen, Repkon USA adının Türkiye'deki Repkon'un izniyle kullanıldığını, iki şirketin mülkiyet, yönetim, faaliyet alanı ve pazar bakımından birbirinden bağımsız olduğunu belirtiyor. ProPublica ise Türkiye merkezli Repkon'un üst yöneticisinin Amerikan şirketinin kurucuları arasında yer aldığını yazdı. Mesquite tesisindeki rol daha açık: Makineleri Türkiye merkezli Repkon, General Dynamics'in alt yüklenicisi olarak sağladı.
İsrail paketi, isim değişikliği ve Türkiye'deki tepki
ABD yönetimi 6 Mart 2026'da İsrail'e 12 bin adet BLU-110A/B tipi, yaklaşık 454 kilogramlık genel maksat bomba gövdesinin olası satışına onay verdi. Toplam değeri 151,8 milyon dolar olarak açıklanan paket mühendislik, lojistik ve teknik destek hizmetlerini de kapsıyor. Olağan Kongre inceleme süreci, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun acil durum yetkisini kullanmasıyla devre dışı bırakıldı.
Federal Register'da yayımlanan bildirim, Garland kentindeki Repkon USA'yı ana yüklenici olarak gösteriyor. Ancak ihtiyacın bir bölümünün mevcut ABD stoklarından karşılanacağı da aynı belgede belirtiliyor. Dolayısıyla 12 bin gövdenin tamamının şirket tarafından üretileceği sonucuna varmak mümkün değil.
Bu, Repkon USA'nın adının geçtiği ilk İsrail satışı değildi. Şubat 2025'te onaylanan 675,7 milyon dolarlık başka bir pakette Repkon USA ve Boeing ana yükleniciler olarak sıralanmıştı. Paket 4 bin 799 BLU-110A/B gövdesi, 201 MK 83 bomba gövdesi ve toplam 5 bin Müşterek Doğrudan Taarruz Mühimmatı (JDAM) güdüm kitini içeriyordu. Her iki bildirim de ABD'nin Yabancı Askerî Satışlar sistemi kapsamındaki olası satış onaylarıydı; belgeler Türkiye'deki Repkon'un İsrail ile doğrudan bir satış sözleşmesi imzaladığını göstermiyor.
Repkon USA, son bildirimin Kongre'ye gönderilmesinden dört gün sonra, 10 Mart'ta Paligen Technologies adını aldı. Şirket, değişikliği bağımsız bir Amerikan marka kimliği oluşturma ve önceki adın şirket bağlantıları konusunda yarattığı karışıklığı giderme kararı olarak açıkladı. İsim değişikliği Türkiye'deki tartışmayı bitirmedi.
Türkiye İşçi Partisi üyeleri Repkon'un Şile'deki tesisi önünde eylem düzenledi; bazı göstericiler kendilerini fabrika kapısına zincirledi. Türkiye merkezli Repkon, Amerikan şirketinin ticari kararlarında söz sahibi olmadığını, bu şirketin yönetiminin neredeyse tamamen ABD vatandaşlarından oluştuğunu ve faaliyetlerin Amerikan hukuku çerçevesinde yürütüldüğünü savundu.
İYİ Parti İstanbul Milletvekili M. Satuk Buğra Kavuncu da konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşıdı. Kavuncu, Repkon USA'nın İsrail'in mühimmat tedarik zincirindeki rolünün Ankara tarafından bilinip bilinmediğini, faaliyetin Türkiye'nin İsrail'e yönelik ticari kısıtlamalarıyla çelişip çelişmediğini ve yurt dışında kurulan savunma şirketlerinin nasıl denetlendiğini sordu. Önergede, Anadolu Ajansı'nın Repkon'un ABD'deki genişlemesini konu alan bazı Türkçe haberleri arşivinden kaldırdığı iddiasına da yer verildi.
Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler'in imzasını taşıyan yanıtta, ABD'de yerleşik Repkon USA'nın Amerikan mevzuatına tabi olduğu ve şirketin üretim ile tedarik zinciri hakkında Bakanlıkta herhangi bir bilgi bulunmadığı belirtildi. Bakanlık ayrıca Türkiye'deki Repkon'un 5201 ve 5202 sayılı kanunlar ile bunların alt mevzuatı kapsamında denetlendiğini bildirdi.
Mesquite'teki doğrudan Repkon rolü
İsrail satışındaki kurumsal ayrımın aksine, Teksas'ın Mesquite kentindeki topçu mühimmatı projesinde Türkiye merkezli Repkon doğrudan ekipman tedarikçisiydi. ABD Ordusu, Ukrayna'ya gönderilen stokları tamamlamak ve aylık 155 mm üretimini hızla artırmak amacıyla General Dynamics'e üç yeni üretim hattı kurdurdu. Her hattın ayda 10 bin, tesisin tamamının ise 30 bin metal gövde parçası üretmesi planlanıyordu.
ProPublica, halen görevde bulunan ve eski 36 çalışan ile yetkiliyle görüştü; şirket içi belgeleri, fotoğrafları ve fabrikada çekilen görüntüleri inceledi. Araştırma, hızlı üretim baskısıyla ilerletilen projede makinelerin yeterince sınanmadığını, sorunlar ağırlaştıktan sonra bile ödemelerin sürdüğünü gösterdi.
Temmuz 2026 tarihli ABD Savunma Bakanlığı Genel Müfettişliği raporuna göre, Aralık 2022 ile Aralık 2025 arasında Mesquite tesisine 469 milyon dolar harcandı. ABD Ordusu'nun ProPublica'ya verdiği toplam proje maliyeti ise 533 milyon dolardı. Buna karşılık tesis, Mart 2026'ya kadar sözleşmenin asgari koşullarına uyan tek bir 155 mm metal gövde parçası üretemedi.
Eski mühimmat için tasarlanan hat yeni modele uymadı
General Dynamics, Pensilvanya'daki Scranton tesisinde kullanılan geleneksel dövme yöntemini kopyalamak yerine Repkon'un akışla şekillendirme yöntemini seçti. Bu teknolojide hızla dönen çelik, merdanelerle sıkıştırılıp uzatılarak biçimlendiriliyor. Aynı makine grubuyla farklı çaplarda mühimmat üretilebilmesi, yöntemin başlıca avantajı olarak sunuldu.
Ancak hazır durumdaki üretim hattı, daha eski ve daha basit M107 mühimmatı için tasarlanmıştı. Mesquite'te üretilmesi istenen M795 gövdesi farklı çelik ve ölçüler gerektiriyordu; Repkon ekipmanı bu modeli daha önce üretmemişti. ProPublica'ya göre şirket, başka ülkelerde M107 için çalışan hatları bulunduğunu bildirdi, fakat müşteri gizliliğini gerekçe göstererek ABD Ordusu ve General Dynamics heyetlerinin bu tesisleri üretim halindeyken incelemesine izin vermedi.
Ordu yine de bir yerine üç hat alınmasını onayladı. Türkiye'ye gönderilen inceleme ekibi faal durumdaki eksiksiz bir üretim hattını görmedi; eski yetkililere göre heyette olası ekipman kusurlarını belirleyebilecek yeterli sayıda uzman da yoktu. General Dynamics'ten, sözleşmeler ilerletilmeden önce Repkon makineleriyle baştan sona üretim yapabileceğini ve Amerikan şartnamesine uygun gövde çıkarabileceğini kanıtlaması istenmedi. Ordu, resmî testlerin ancak kurulum tamamlandıktan sonra yapılabileceğini savundu.
Washington o sırada, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından 155 mm stoklarını yenilemek için normal tedarik kurallarını gevşetmişti. General Dynamics'e verilen işler rekabetçi bir ihale yapılmadan, bazı sözleşme şartları henüz kesinleşmemişken başlatıldı. ABD Ordusu, şirketin topçu mühimmatı üretimindeki özel tecrübesi nedeniyle seçildiğini bildirdi.
Robotlar yandı, preslere balyozla müdahale edildi
Tesis 29 Mayıs 2024'te dönemin ABD Kara Kuvvetleri Bakanı Christine Wormuth ve General Dynamics yöneticilerinin katıldığı törenle açıldı. ProPublica'ya konuşan eski çalışanlara göre törende sergilenen mühimmat gövdeleri başka yerlerden getirilmişti; bunlardan en az biri plastikten yapılmış izlenimi veriyordu. General Dynamics, fabrikanın şartnameye uygun üretim yapabildiğini göstermesi gereken ilk ürün testini de açılıştan önce tamamlayamamıştı.
Üretim başladıktan sonra arızalar birbirini izledi. Isıtılmış çelik parçaları taşıyan robot kollar yağa bulanarak defalarca alev aldı; kontrolünü kaybeden bazı robotlar makinelere ve güvenlik çitlerine çarptı. Konveyörler durdu, otomatik taşıma araçları yollarını bulamadı. Preslerin çalışabilmesi için düzenli olarak balyozla müdahale ediliyor, buna rağmen gövdelerin ön kısmı yumuşak dondurmaya benzeyen bir biçimde kıvrılarak kullanılamaz hale geliyordu. Eski çalışanlardan biri tesisteki koşulları "Burası gerçekten cehennem" sözleriyle anlattı.
General Dynamics personeli ile makineleri kurmak üzere Türkiye'den gönderilen Repkon ekibi arasındaki güven de zamanla kayboldu. Beş eski çalışan, Repkon personelinin kritik ekipmanın kontrol şifrelerini paylaşmadığını söyledi. Bazı makinelerin Türkiye'den uzaktan yönetildiğinin fark edilmesi üzerine General Dynamics çalışanları uzaktan erişimi kesmek için donanım söktü. Fabrikada sabotaj ve casusluk söylentileri dolaştı, ancak ABD Ordusu bu iddiaları destekleyen herhangi bir kanıt bulmadığını açıkladı.
Mesele yalnızca makineler değildi. Çalışanlar yoğun duman, aşırı sıcak, su baskınları, çatlayan duvarlar ve zemine sürtmeye başlayan kapılar bildirdi. ABD İş Güvenliği ve Sağlığı İdaresi, solunum riski yaratan çalışma ortamına ilişkin bir şikâyet üzerine fabrikayı inceledi, fakat ceza uygulamadı. ProPublica'ya konuşan çalışanlar, General Dynamics yönetiminin üretime geçme baskısının teknik sorunların ve çalışma koşullarının önüne geçtiğini anlattı.
Üretim durdu, sözleşmeler devam etti
General Dynamics sekiz ayrı teslim tarihini kaçırdıktan sonra ABD Ordusu Ağustos 2025'te üç hattan ikisindeki çalışmaları durdurdu. Üçüncü hat üzerindeki faaliyet bir süre daha sürdü, ancak sonuç değişmedi. Mart 2026'da Mesquite'in sözleşme koşullarına uygun üretimi hâlâ sıfırdı.
Tesisteki başarısızlık, ABD Ordusu'nun 155 mm üretim hedefini de doğrudan etkiledi. Mevcut üç metal gövde tesisinin Eylül 2026 için öngörülen toplam kapasitesi ayda 71 bindi. Mesquite'in hedeflenen 30 bin parçayı sağlayamaması, aylık 100 bin adetlik hedefe ulaşılmasını engelledi. Mart 2026'da fiilî metal gövde üretimi ayda 46 bin, tamamlanmış mühimmat üretimi ise 36 bin düzeyindeydi.
Aralık 2025'te, ikinci ve üçüncü hat tek bir kullanılabilir parça üretmemiş olmasına rağmen General Dynamics'e 26,3 milyon dolarlık ilerleme ödemesi yapıldı. Müfettişler, sözleşmenin usulüne uygun verilip verilmediğinin, paranın nasıl harcandığının ve kamu kaynağının geri alınıp alınamayacağının incelenmesini istedi. Ordu daha sonra, Mesquite için yapılan harcamayı General Dynamics'e verilecek üretim siparişlerinde indirim alarak telafi etmeyi planladığını açıkladı.
General Dynamics, ProPublica'nın haberinin koşulları temelden yanlış yansıttığını, çalışan güvenliği ile müşterisine karşı dürüstlük siciline haksız biçimde zarar verdiğini savundu. Şirket sözcüsü, hangi tespitlerin yanlış olduğunu ayrıntılandırmadı. General Dynamics tesisi tamamlamak için kendi kaynaklarından 200 milyon dolar yatıracağını, Repkon ekipmanının büyük bölümünü geleneksel makinelerle değiştireceğini ve yeni üretim modelinde Deterrence adlı Amerikan şirketinin yapay zekâ çözümlerinden yararlanacağını duyurdu. ABD Ordusu Mesquite'e yeni kaynak aktarmayacağını bildirdi.
İki hattaki çalışmalar durdurulduktan sonra General Dynamics'in ilgili birimi 2,5 milyar dolar tutarında yeni sözleşme aldı. Ordu, bu işlerin Mesquite'ten bağımsız üretim hatları ve kritik ulusal savunma ihtiyaçlarıyla ilgili olduğunu belirtti.
Eski Repkon USA, bugünkü Paligen Technologies de 435 milyon dolarlık rekabetsiz bir ABD Ordusu sözleşmesi kapsamında Kentucky'de trinitrotoluen (TNT) tesisi kuruyor. TNT, 155 mm mühimmatın temel patlayıcı dolgu maddesi. Paligen ile Türkiye merkezli Repkon'un ayrı şirketler olduğu yönündeki açıklama bu sözleşme için de geçerli; ancak Mesquite'teki başarısızlık, Repkon adının Amerikan savunma sanayiindeki hızlı yükselişi sırasında yapılan teknik ve kurumsal tercihleri yeniden tartışmaya açtı.
Türkiye'deki yayınlar 2024'te Mesquite hatlarını, ABD'nin aylık 155 mm mühimmat üretim hedefinin yaklaşık yüzde 30'unu karşılayacak bir ihracat başarısı olarak tanıttı. Temmuz 2026 tarihli Pentagon raporundaki sonuç ise sıfırdı: Tesis, sözleşme koşullarını karşılayan tek bir metal gövde üretememişti. Bosphorus News'in yayın öncesi taramasında, ProPublica'nın 533 milyon dolarlık tesisle ilgili yeni araştırmasının ana akım Türkçe medyada haberleştirildiğine rastlanmadı.
Kaynaklar: ProPublica, ABD Savunma Bakanlığı Genel Müfettişliği, ABD Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı, Federal Register, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Paligen Technologies, Middle East Eye, Daily Sabah, TRT World, Cumhuriyet, Sözcü ve Bosphorus News araştırması